Soorten sauna op een rij: Fins, infrarood, stoom en bio
In het kort
Zes soorten sauna naast elkaar op temperatuur, luchtvochtigheid, opwarmtijd, ruimte en aansluiting, zodat je ziet welk type bij jouw huis past.
- Finse sauna 70 tot 100 graden bij lage luchtvochtigheid, opwarmen 30 tot 60 minuten
- Biosauna en stoomcabine blijven milder maar werken met veel meer vocht
- Infrarood cabine 45 tot 60 graden en verwarmt via straling in plaats van hete lucht
- De infrarood deken werkt op 30 tot 80 graden, 300 tot 600 watt en een gewoon stopcontact
Kort antwoord: er zijn zes soorten sauna die je in Nederland tegenkomt, en ze verschillen vooral in hoe heet het wordt en hoe de warmte je bereikt. Fins gaat naar 70 tot 100 graden met droge lucht, bio blijft milder maar vochtiger, stoom werkt met bijna verzadigde damp, de infrarood cabine blijft op 45 tot 60 graden en verwarmt via straling, de combisauna kan beide, en de infrarood deken kost geen vaste ruimte.
Hieronder staat elk type met temperatuur, luchtvochtigheid, opwarmtijd, ruimtebeslag en aansluiting, in drie tabellen naast elkaar. Ook waarom een lagere temperatuur niet minder betekent, want daar zit het echte verschil tussen een infrarood sauna en een Finse sauna.
De zes soorten sauna in een tabel
De getallen hieronder zijn gangbare bereiken uit productspecificaties en de praktijk, geen wetten; een leverancier kan er tien graden naast zitten.
| Type | Temperatuurbereik | Luchtvochtigheid | Opwarmtijd | Sessieduur |
|---|---|---|---|---|
| Finse sauna | 70 tot 100 graden | 5 tot 20 procent | 30 tot 60 minuten | 8 tot 15 minuten per ronde |
| Biosauna | 45 tot 60 graden | 40 tot 55 procent | 20 tot 40 minuten | 15 tot 25 minuten |
| Stoomcabine of hammam | 40 tot 50 graden | 95 tot 100 procent | 10 tot 20 minuten | 10 tot 20 minuten |
| Infrarood cabine | 45 tot 60 graden | Als de kamer, 30 tot 50 procent | 10 tot 20 minuten | 20 tot 40 minuten |
| Combisauna | 40 tot 100 graden, per stand | 5 tot 60 procent | 15 tot 60 minuten | 10 tot 30 minuten |
| Infrarood deken | 30 tot 80, gebruik 50 tot 70 graden | Als de kamer | 10 tot 15 minuten | 20 tot 40 minuten |
De Finse sessieduur staat per ronde, omdat daar met korte rondes en afkoelpauzes wordt gewerkt. Bij de mildere types is een langere sessie gebruikelijker.
Finse sauna: hete lucht en hout
De klassieke variant: een houten cabine met een kachel vol stenen, 70 tot 100 graden en lage luchtvochtigheid. De kachel verwarmt de lucht, de lucht het hout, en jij zit in een ruimte waar alles warm is.
Daarom duurt opwarmen lang: een cabine van een paar kubieke meter moet in zijn geheel op temperatuur komen, 30 tot 60 minuten. De hoge banken zijn heter dan de lage, want warme lucht stijgt.
Onbehandeld hout wordt bij dezelfde luchttemperatuur minder heet dan steen en neemt vocht op bij het opgieten. Hoe die inrichting is gegroeid staat in de geschiedenis van de sauna en de saunacultuur.
Opgieten en de gevoelstemperatuur
Opgieten is water over de hete stenen gooien. De thermometer beweegt daarna nauwelijks en toch voelt het meteen heter, want de damp jaagt de luchtvochtigheid omhoog en vochtige lucht geleidt warmte beter.
Belangrijker: bij hoge luchtvochtigheid verdampt je zweet slechter, waardoor je eigen koeling wegvalt. Zo voelt 90 graden bij 10 procent dragelijker dan 50 graden bij 100 procent. Komt zweten moeizaam op gang, dan geeft het overzicht van oorzaken van niet kunnen zweten achtergrond.
Vergelijk saunatypes nooit op temperatuur alleen. Een cabine van 50 graden met verzadigde damp voelt heter dan een droge cabine van 80 graden. Zet er altijd de luchtvochtigheid naast.
Biosauna: de milde tussenvorm
De biosauna, ook sanarium genoemd, zit tussen Fins en stoom in: 45 tot 60 graden bij 40 tot 55 procent. Technisch is het een saunakachel met verdamperbak.
Opwarmen duurt 20 tot 40 minuten, korter dan Fins omdat de doeltemperatuur lager ligt. Mensen blijven er langer in zitten, 15 tot 25 minuten achtereen.
De reden om ervoor te kiezen is comfort: de lucht prikt minder bij het inademen en de banken zijn minder heet bij aanraking.
Stoomcabine en hammam: bijna verzadigde damp
Een stoomcabine draait niet op hete lucht maar op damp. Een generator kookt water en vult de cabine tot de luchtvochtigheid tegen de 100 procent zit. De temperatuur blijft op 40 tot 50 graden; hoger zou met verzadigde damp niet vol te houden zijn.
De cabine is glad afgewerkt: tegels, glas of steen, nooit onbehandeld hout. Er is altijd watertoevoer en afvoer nodig en de generator staat vaak buiten de cabine. Dat maakt de installatie ingewikkelder dan bij elk ander type.
Een hammam is hetzelfde principe met een verwarmde stenen bank en zeepschuim. Mensen kiezen stoom om de zachte lucht; het nadeel is dat haar, handdoek en ruimte vochtig blijven.
Infrarood cabine: straling in plaats van hete lucht
In een infrarood cabine zitten stralers in de wanden en soms het plafond. Die geven infrarood af dat pas warmte wordt zodra het ergens op valt: op je huid, op de banken, op de wand tegenover. De lucht blijft op 45 tot 60 graden.
Dat verklaart de korte opwarmtijd van 10 tot 20 minuten: er hoeft geen kubieke meter lucht en hout naar 90 graden. De luchtvochtigheid is die van de kamer, 30 tot 50 procent, en er wordt niet opgegoten.
Mensen zoeken er een lange rustige sessie van 20 tot 40 minuten, zonder de piek van een Finse ronde. De afweging staat uitgewerkt in de voordelen en nadelen van een infrarood sauna.
Hoe ver komt verre infrarood in de huid?
De claim dat verre infrarood 5 tot 7 centimeter het lichaam in gaat, klopt niet. Het wordt vrijwel volledig opgenomen in de bovenste tienden van een millimeter, want water absorbeert die golflengtes sterk.
De hoogste waarde in peer-reviewed onderzoek is 5,4 millimeter, en dat is een uitschieter. Minder echt maakt het de warmte niet: je huid warmt op en je warmteregeling neemt het over. Het verschil tussen de banden staat in far infrared vs. near infrared uitgelegd.
Een lagere luchttemperatuur betekent niet minder warmte, maar een andere route naar je huid.
Combisauna: twee systemen in een cabine
Een combisauna heeft zowel een saunakachel als infraroodstralers. Je kiest per sessie de stand: Fins op 70 tot 100 graden met 30 tot 60 minuten voorverwarmen, of infrarood op 45 tot 60 graden en binnen een kwartier klaar.
De kanttekening is dat zo'n cabine op de zwaarste stand gebouwd is: groter, zwaarder en meestal met een zwaardere aansluiting dan een pure infrarood cabine. Bovendien zitten de banken vaak verder van de stralers, waardoor de infraroodstand minder gericht uitpakt.
De infrarood deken: dezelfde techniek, geen cabine
De thuisvorm is een isolerende deken met verwarmingselementen waar je in ligt met je hoofd erbuiten. Het bereik loopt van 30 tot 80 graden, in gebruik meestal 50 tot 70. Opwarmen duurt 10 tot 15 minuten, een sessie 20 tot 40 minuten.
Het verschil met een cabine is het volume. Een cabine verwarmt een ruimte waar jij in zit, een deken sluit om je heen. Daarom volstaat 300 tot 600 watt waar een cabine op 1,3 tot 2,2 kilowatt zit.
De vergelijking tussen deken en infrarood sauna zet dat punt voor punt naast elkaar, en de complete temperatuurgids voor je infrarood deken loopt de standen langs. Luxyor verkoopt geen cabines; wie de ervaring thuis zoekt, komt bij de deken of een lamp uit.
- Instelbaar van 30 tot 80 graden, in gebruik meestal 50 tot 70 graden
- Opwarmen in 10 tot 15 minuten, sessies van 20 tot 40 minuten, gewoon stopcontact
- 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie
Wat verwarmt wat: lucht, wanden of huid
Hier lopen de types uiteen. Bij Fins, bio en stoom wordt eerst de ruimte warm en daarna jij; bij infrarood valt de straling op je huid en is de lucht bijzaak. Hoe meer massa er eerst warm moet worden, hoe langer je wacht.
| Type | Wat er eerst warm wordt | Gevolg voor de opwarmtijd | Hoe het aanvoelt |
|---|---|---|---|
| Finse sauna | De lucht, daarna hout en banken | 30 tot 60 minuten, veel massa | Droog en scherp |
| Biosauna | De lucht plus waterdamp uit de verdamper | 20 tot 40 minuten | Zacht en omhullend |
| Stoomcabine of hammam | De damp, daarna tegels en glas | 10 tot 20 minuten | Nat en zwaar |
| Infrarood cabine | Je huid en de wanden tegenover de stralers | 10 tot 20 minuten | Gericht, warm aan de stralerkant |
| Combisauna | Lucht of straling, afhankelijk van de stand | 15 tot 60 minuten | Twee ervaringen in een |
| Infrarood deken | De binnenkant van de deken en je huid | 10 tot 15 minuten, klein volume | Rondom gelijkmatig, hoofd koel |
De laatste kolom is beschrijvend: wat de een omhullend noemt, noemt de ander benauwd.
Waarom 55 graden infrarood niet minder is dan 90 graden Fins
Een veelgehoorde redenering: een infrarood cabine haalt maar 55 graden, dus die stelt weinig voor. Dat gaat mank omdat beide getallen iets anders meten. In een Finse sauna is de luchttemperatuur de route waarlangs de warmte je bereikt en moet hij dus hoog zijn.
Bij infrarood is de luchttemperatuur een bijproduct. Je merkt dat direct: aan de kant die naar de straler is gekeerd voel je meer warmte, terwijl de lucht overal even warm is. Daarom kan een deken op 60 graden zwaarder aanvoelen dan een cabine op 60 graden.
Ruimte, vermogen en aansluiting
Voor thuis is dit meestal de doorslaggevende tabel. De waarden zijn ordegroottes voor een uitvoering voor een of twee personen; grotere cabines schalen mee.
| Type | Vloeroppervlak, ordegrootte | Benodigde hoogte | Vermogen, ordegrootte | Aansluiting |
|---|---|---|---|---|
| Finse sauna | 1,5 tot 2,5 m2 | 200 tot 210 cm | 4,5 tot 8 kW | Krachtstroom 400 V, klein soms 230 V |
| Biosauna | 1,5 tot 3 m2 | 200 tot 210 cm | 4,5 tot 9 kW met verdamper | Meestal krachtstroom 400 V |
| Stoomcabine of hammam | 1 tot 2 m2 | 200 tot 220 cm | 3 tot 6 kW generator | Vast, plus watertoevoer en afvoer |
| Infrarood cabine | 1 tot 2 m2 | 190 tot 200 cm | 1,3 tot 2,2 kW | Stopcontact 230 V, eigen groep aan te raden |
| Combisauna | 2 tot 3 m2 | 200 tot 210 cm | 6 tot 9 kW | Vrijwel altijd krachtstroom |
| Infrarood deken | Geen vaste plek, liggend 180 bij 80 | Niet van toepassing | 300 tot 600 W | Stopcontact 230 V |
Reken bovenop het vloeroppervlak ruimte voor de deur en ventilatie. Ter vergelijking: de Luxyor Slimline 100 meet 180 bij 80 cm, trekt 500 W en heeft een timer van 0 tot 60 minuten. Een halfuur op vol vermogen is ongeveer 0,25 kWh, oftewel iets minder dan 0,08 per sessie met 0,30 per kWh als rekenaanname; kijk voor je eigen tarief op je jaarafrekening. Voor een cabine legt de uitleg over het stroomverbruik van een infrarood sauna de rekensom uit.
Het verschil tussen 230 V en krachtstroom is thuis vaak het echte struikelblok. Een aansluiting laten aanleggen vraagt een installateur, ruimte in de meterkast en soms een zwaardere hoofdaansluiting. Check dat eerst.
Welk type past bij welke woonsituatie
De keuze wordt zelden bepaald door voorkeur, maar door wat er past. In een appartement valt Fins af op aansluiting en gewicht, en stoom op de water- en afvoereis. Wat overblijft is een compacte infrarood cabine als er ruim een vierkante meter vrij is, of anders een deken. Waar zo'n cabine het beste staat, lees je in de gids over waar je een infrarood cabine thuis neerzet.
Met een tuin of schuur wordt het speelveld breder: een buitensauna of grotere cabine met krachtstroom is haalbaar, mits er een kabel naartoe kan. Wordt de badkamer toch verbouwd, dan is stoom ineens logisch: water en afvoer liggen er al.
Heb je geen ruimte en wil je niet verbouwen, dan blijft de deken over. Wat een een- of tweepersoonscabine vraagt, staat in het stuk over een infrarood sauna voor 1 of 2 personen. Alle drie de thuisvormen liggen naast elkaar in infrarood sauna voor thuis: cabine, deken of lamp.
- Meet eerst de ruimteNoteer het vrije vloeroppervlak en de vrije hoogte, inclusief de deurdraai en tien centimeter luchtruimte rondom. Onder anderhalve vierkante meter vallen de meeste cabines af.
- Kijk in de meterkastHeb je alleen 230 V, dan blijven infrarood cabine en deken over. Is er krachtstroom of kan die er komen, dan liggen Fins, bio en combi ook open.
- Bepaal of water en afvoer haalbaar zijnAlleen van belang voor stoom en hammam. Zonder aansluiting en afvoer valt dit type af, tenzij je toch al verbouwt.
- Kies je temperatuurprofielKort en heet wijst naar Fins of combi, lang en mild naar bio, infrarood cabine of deken. Zet de gewenste luchtvochtigheid er meteen naast.
- Reken de opwarmtijd mee in je weekEen uur voorverwarmen betekent in de praktijk minder gebruik doordeweeks. Tien tot vijftien minuten past wel in een gewone avond.
- Test het gevoel voor je kiestBoek een sessie in elk type dat overblijft. Damp, droge hitte en straling voelen zo verschillend dat een uur ervaring meer oplevert dan een middag lezen.
- Buitenzijde in PU leer, glad schoon te vegen na een sessie
- Bereik van 30 tot 80 graden, 300 tot 600 watt, geen aparte groep nodig
- 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie
Tot slot
Soorten sauna verschillen minder in doel dan in techniek. Fins, bio en stoom werken via de lucht en hebben tijd en massa nodig; infrarood werkt via straling, is sneller klaar en zuiniger met ruimte. De combisauna doet beide en betaalt in omvang en aansluiting.
Begin bij je eigen huis en niet bij de mooiste cabine. Meet de ruimte, kijk in de meterkast, bepaal of je kort en heet of lang en mild wilt, en test wat overblijft. Wie klem zit, houdt met een infrarood deken van Luxyor nog steeds een echte optie over.
Veelgestelde vragen
Welke soorten sauna zijn er?
Zes types kom je het vaakst tegen: de Finse sauna, de biosauna of sanarium, de stoomcabine of hammam, de infrarood cabine, de combisauna en de infrarood deken als thuisvorm. Ze verschillen in temperatuur, luchtvochtigheid en in de manier waarop de warmte je bereikt.
Wat is het verschil tussen een Finse sauna en een infrarood sauna?
Een Finse sauna verwarmt de lucht tot 70 tot 100 graden en die hete lucht verwarmt jou. Een infrarood cabine blijft op 45 tot 60 graden en werkt met straling die pas warmte wordt zodra hij op je huid valt. Daardoor is de opwarmtijd ook veel korter: 10 tot 20 minuten tegenover 30 tot 60 minuten.
Welk saunatype warmt het snelst op?
De infrarood deken, met 10 tot 15 minuten. Daarna volgen de infrarood cabine en de stoomcabine met 10 tot 20 minuten. Een Finse sauna heeft 30 tot 60 minuten nodig omdat de hele cabine met hout en banken op temperatuur moet komen.
Is een lagere temperatuur bij infrarood minder?
Nee, het mechanisme verschilt. Bij een Finse sauna is de luchttemperatuur de route waarlangs de warmte je bereikt, dus die moet hoog zijn. Bij infrarood is de luchttemperatuur een bijproduct en komt de warmte via straling binnen. De twee getallen meten dus niet hetzelfde.
Hoe diep komt verre infrarood in de huid?
Verre infrarood wordt vrijwel volledig opgenomen in de bovenste tienden van een millimeter. De claim dat het 5 tot 7 centimeter het lichaam in gaat klopt niet; de hoogste waarde in peer-reviewed onderzoek is 5,4 millimeter.
Welk saunatype past in een appartement?
Meestal een compacte infrarood cabine, als er ruim een vierkante meter vrij is en een gewoon stopcontact van 230 V in de buurt zit. Is die ruimte er niet, dan blijft de infrarood deken over: die vraagt geen vaste plek en werkt op 300 tot 600 watt.
Waarom voelt opgieten zo veel heter aan?
Opgieten verhoogt de luchtvochtigheid kort. Vochtige lucht geleidt warmte beter naar je huid, en je zweet verdampt slechter, waardoor de koeling die je lichaam zelf regelt wegvalt. De thermometer beweegt nauwelijks, de gevoelstemperatuur wel.
Hoeveel stroom vraagt elk type?
Als ordegrootte: een Finse sauna 4,5 tot 8 kW, een biosauna 4,5 tot 9 kW, een stoomgenerator 3 tot 6 kW, een combisauna 6 tot 9 kW, een infrarood cabine 1,3 tot 2,2 kW en een infrarood deken 300 tot 600 W. Alleen de laatste twee werken op een gewoon stopcontact.
