Wat doet een infrarood saunadeken met je lichaam

Een infrarood deken verwarmt je niet door de lucht om je heen heet te maken. De verwarmingselementen geven verre infrarood straling af. Die straling raakt je kleding of huid en wordt daar pas warmte. Dat is het hele mechanisme: geen hete lucht tegen je aan, maar energie die warmte wordt op de plek waar hij landt.

Verre infrarood dringt niet ver door. Het gaat om de bovenste tienden van een millimeter van je huid en om het weefsel daar vlak onder. Verhalen over warmte die centimeters diep je spieren in gaat kloppen niet. Toch voelt de warmte na een tijdje dieper, en daar is een simpele verklaring voor.

In je huid ligt een dicht net van kleine bloedvaten. Zodra de huid opwarmt verwijden die vaten zich en stroomt er meer bloed doorheen. Dat bloed neemt warmte mee, keert terug naar je romp en geeft die daar af. Zo verplaatst warmte die aan het oppervlak begon zich binnen enkele minuten door je hele lichaam.

Dit verklaart ook waarom mensen met snel koude handen en voeten die pas laat in de sessie warm voelen worden: daar komt het opgewarmde bloed als laatste aan. Hoe de straling zelf in elkaar zit, staat uitgewerkt bij hoe infrarood warmte werkt.

Je lichaam houdt zijn kerntemperatuur binnen een smalle marge rond de 37 graden, omdat organen en enzymen alleen daarbinnen goed werken. Komt er van buitenaf warmte bij, dan treedt een regelsysteem in werking dat die weer probeert kwijt te raken. Vrijwel alles wat je tijdens een sessie voelt is dat systeem aan het werk.

Je hersenen krijgen signalen van warmtesensoren in de huid en van het bloed dat langsstroomt. Op basis daarvan zetten ze twee dingen in gang: meer bloed naar de huid sturen en de zweetklieren aanzetten. In een gesloten deken werkt dat eerste maar half, want de deken houdt warmte juist tegen. Het accent komt daardoor al vroeg op zweten te liggen.

In een traditionele sauna adem je lucht in van 80 graden of meer. Je gezicht en luchtwegen krijgen die hitte vol mee, en dat is voor veel mensen het benauwde deel. In een deken blijft je hoofd erbuiten en adem je kamerlucht in. Je lichaam warmt op terwijl je ademhaling koel blijft.

De warmtebelasting op je lichaam kan vergelijkbaar zijn, maar de signalen die je hersenen binnenkrijgen zijn andere. Wie het in een cabine snel te veel vindt worden, houdt het in een deken vaak langer vol. Die vergelijking staat verder uitgewerkt bij een sauna deken en een traditionele sauna naast elkaar.

Zweten is het sterkste koelmechanisme dat je hebt. Niet het zweet zelf koelt, maar de verdamping ervan: daarvoor is energie nodig en die wordt aan je huid onttrokken. In een gesloten deken raakt de lucht om je heen snel verzadigd met vocht, waardoor er minder verdampt. Je zweet daardoor eerder meer dan minder, terwijl de koeling tegenvalt.

Wanneer het zweten begint loopt sterk uiteen. Bij de een staat het na acht minuten al op de borst, bij de ander gebeurt er in het eerste half uur weinig. Dat zegt niets over je conditie, maar over je zweetklieren, je gewenning aan warmte en wat je die dag hebt gedronken.

Wat je na een sessie op de weegschaal ziet is vrijwel helemaal vocht. Een halve kilo minder betekent precies een ding: je bent een halve liter vocht kwijt, en zodra je drinkt staat het er weer bij.

Komt het zweten bij jou nauwelijks op gang, dan is de reflex om de stand flink omhoog te zetten begrijpelijk maar niet verstandig. De oorzaken staan in niet kunnen zweten in de sauna.

Zodra de bloedvaten in je huid opengaan verandert er iets in je bloedsomloop. Er komt meer ruimte in het systeem terwijl de hoeveelheid bloed gelijk blijft, dus gaat je hart vaker kloppen. Bij een rustige sessie loopt je hartslag geleidelijk op naar een niveau dat veel mensen met kalm wandelen vergelijken. Je ligt stil, maar je hart werkt harder dan in rust.

Belangrijk daarbij: dit is geen training. Je spieren doen niets en je bouwt er geen conditie mee op. De hogere hartslag is een reactie op warmte, meer niet. Vergelijkingen met hardlopen gaan daaraan voorbij.

Je ademhaling wordt meestal wat rustiger en dieper. Dat komt niet zozeer door de warmte als wel door de situatie: liggen, weinig prikkels, niets moeten. Bij mensen die het te warm krijgen wordt de ademhaling juist snel en oppervlakkig. Dat is het moment om de stand terug te zetten.

Je bloeddruk daalt bij warmte vaak licht, omdat de bloedvaten wijder staan. Merkbaar wordt dat pas als je opstaat: je kunt dan even licht in je hoofd worden. Kom rustig overeind en blijf eerst even zitten.

Het verloop is bij de meeste mensen redelijk voorspelbaar, ook al liggen de momenten anders. Onderstaande volgorde gaat uit van een sessie van ongeveer 35 minuten op een middenstand.

Wat er na de sessie gebeurt is voor de beleving minstens zo bepalend als de sessie zelf. Je lichaam heeft warmte opgeslagen en is nog een tijd bezig die kwijt te raken. In dat uur voelen de meeste mensen zich eerst warm, dan loom en daarna rustig.

De temperatuurdaling erna speelt daarin een rol. Nadat je bent opgewarmd zakt je lichaamstemperatuur naar een niveau dat iets onder je uitgangspunt kan liggen. Diezelfde daling maakt je lichaam ook door richting het slapen. Dat is de waarschijnlijkste verklaring voor het slaperige gevoel na een avondsessie.

Koel geleidelijk af in plaats van meteen koud te douchen. Een lauwe douche spoelt het zweet weg zonder je systeem te overvallen. Drink water en houd er rekening mee dat je ook zout kwijt bent. Plan het uur erna zo leeg mogelijk.

Lig je na een avondsessie juist klaarwakker, dan zit het meestal in de timing. Kort voor het slapen gaan zit je nog midden in de fase waarin je lichaam warmte afvoert, en dat werkt inslapen tegen. Daarover gaat het stuk over sauna voor het slapen en waarom je soms klaarwakker bent.

Twee mensen die dezelfde deken op dezelfde stand gebruiken kunnen een compleet andere sessie hebben. Dat is normaal en zegt niets over het apparaat.

Hier hoort eerlijkheid bij. Er is redelijk wat onderzoek naar warmte en saunagebruik, meestal in cabines of een klinische opstelling. Onderzoek dat specifiek over infrarood sauna dekens voor thuisgebruik gaat is er nauwelijks. Dat betekent niet dat een deken niets doet, maar wel dat je saunaonderzoek er niet zomaar op mag overzetten.

Wat je online tegenkomt over calorieverbruik, ontgifting of effecten op lange termijn is voor dit product grotendeels niet onderbouwd. Wat wel vaststaat is beperkter: warmte verhoogt de doorbloeding in de huid, zet zweten in gang, verhoogt de hartslag en laat de temperatuur van het weefsel tijdelijk oplopen. Wat mensen er in de praktijk uithalen is ontspanning en een vast rustmoment. Meer daarover in infrarood sauna en onderzoek.