Infrarood sauna en onderzoek: wat weten we echt?

Rond de infrarood sauna wordt van alles beweerd. Dat het je ontgift, dat het calorieën verbrandt als een work-out, dat het je hart beschermt en je immuunsysteem versterkt. Bijna elke aanbieder verwijst daarbij naar Fins onderzoek. Dit artikel legt naast elke bewering wat het onderzoek daadwerkelijk zegt, met een link naar de originele publicatie erbij.

Wij verkopen infrarood sauna dekens. Dat is precies waarom dit stuk zo nuchter mogelijk is geschreven: je hebt niets aan een winkel die alleen de gunstige helft van de literatuur toont. Er staat hier dus ook wat er níét is aangetoond, welke veelgebruikte claims het onderzoek niet overleven, en hoe weinig er eigenlijk bekend is over een sauna deken zelf. Zoek je hetzelfde verhaal voor rood licht, dan staat dat in het artikel over wat het onderzoek over rood licht therapie echt laat zien.

Drie soorten warmte die voortdurend door elkaar worden gehaald

Dit is de belangrijkste zin van het hele artikel: bijna al het onderzoek waarnaar in advertenties wordt verwezen, gaat over een ander apparaat dan het apparaat dat wordt verkocht. Er zijn drie vormen en die verschillen fundamenteel.

Dat verschil is niet cosmetisch. In een Finse sauna zit je rechtop, adem je hete lucht in en warmt je hele lichaam inclusief hoofd en luchtwegen op. In een deken ligt je hoofd buiten de warmte en wordt alleen het bedekte oppervlak verwarmd. Onderzoek naar het een is geen bewijs voor het ander. Hoe een deken technisch werkt staat in het artikel over hoe een infrarood sauna deken werkt.

Het Finse onderzoek: indrukwekkend en veel minder hard dan het lijkt

Vrijwel elke saunaclaim komt uiteindelijk terug op één Fins onderzoeksproject, de Kuopio Ischaemic Heart Disease Risk Factor Study, en op één onderzoeksgroep rond Jari Laukkanen. De cijfers zijn opvallend consistent.

• Bij 2.315 mannen, gevolgd over gemiddeld bijna 21 jaar, hing 4 tot 7 keer per week sauna samen met ongeveer 63 procent minder plotselinge hartdood en 40 procent lagere totale sterfte dan één keer per week (Laukkanen et al., 2015).
• In hetzelfde cohort hing frequent saunagebruik samen met minder dementie en Alzheimer (Laukkanen et al., 2017).
• Bij 1.628 mannen en vrouwen hing 4 tot 7 keer per week samen met ruim 60 procent minder beroertes (Kunutsor et al., 2018).
• Bij 1.621 mannen zonder hoge bloeddruk hing frequent saunagebruik samen met minder nieuwe gevallen van hypertensie (Zaccardi et al., 2017).

Zo opgeschreven klinkt het overweldigend. Er zitten alleen drie gaten in die je zelden genoemd ziet.

Gat één: dit zijn verbanden, geen oorzaken

In al deze studies is niets toegewezen of gerandomiseerd. Er is gekeken wie uit zichzelf vaak sauna neemt, en die groep bleek gezonder. Mensen die vier tot zeven keer per week naar de sauna gaan, zijn gemiddeld ook fitter, welvarender, minder ziek en socialer. Dat je die factoren statistisch probeert weg te rekenen, betekent niet dat het lukt.

Nederlandse neurologen en epidemiologen van het Erasmus MC schreven daarover een ingezonden reactie in Neurology, en hun argument is scherp. Ze wijzen op de zogenoemde healthy user bias, en op het feit dat diezelfde saunagroep óók minder Alzheimer en minder luchtwegaandoeningen had. Als één gewoonte tegelijk je hart, je hersenen en je longen beschermt, is de simpelste verklaring meestal niet dat de gewoonte magisch is, maar dat de groep systematisch verschilt (Dippel, Fransen en Ikram, 2019).

Gat twee: de enige goede proef vond niets

Dit is het stuk dat vrijwel nergens wordt geciteerd. In 2023 verscheen een gerandomiseerde studie waarin 41 mensen met stabiel coronairlijden acht weken lang vier keer per week 20 tot 30 minuten in een Finse sauna van 79 graden gingen, met een controlegroep ernaast. Hun lichaam paste zich netjes aan de hitte aan, dus de behandeling werkte. Maar op vaatfunctie, arteriële stijfheid en bloeddruk was er geen enkele verbetering ten opzichte van de controlegroep (Debray et al., 2023).

Acht weken is natuurlijk kort tegenover de twintig jaar uit de cohorten. Maar het is wel de best opgezette proef die er is, en hij bevestigde het verwachte effect niet.

Gat drie: het gaat over de Finse sauna

Alle bovenstaande cijfers komen uit een land waar sauna een dagelijkse gewoonte is, in cabines van 70 tot 100 graden, meestal met sociaal contact en vaak in combinatie met bewegen en afkoelen. Een infrarood sauna deken op de bank is iets anders. Wie die cijfers gebruikt om een deken te verkopen, verkoopt je een verband uit een ander land, met een ander apparaat, in een andere context.

Het bewijs voor sauna is het sterkst waar het het minst over jouw apparaat gaat.

Wat er specifiek over infrarood bekend is

Nu het onderzoek dat wél over stralingswarmte gaat. Dat is een stuk smaller, en het komt vrijwel volledig uit één hoek.

Waon-therapie uit Japan

In Kagoshima ontwikkelde de groep van Chuwa Tei een gestandaardiseerd protocol: vijftien minuten in een droge infraroodcabine van 60 graden, gevolgd door dertig minuten onder dekens nawarmen. Dat heet Waon-therapie en het is verreweg het best onderzochte infraroodprotocol.

Het sterkste resultaat betreft chronisch hartfalen. In een gerandomiseerde multicenterstudie bij 149 opgenomen patiënten in 19 ziekenhuizen verbeterden na tien dagen de hartmarker BNP, de NYHA-klasse en de loopafstand in zes minuten, alleen in de behandelde groep (WAON-CHF-studie, Tei et al., 2016). Een meta-analyse van negen studies wees dezelfde kant op (Källström et al., 2018).

Drie kanttekeningen horen erbij, en ze zijn stevig. De controlegroep kreeg geen nepbehandeling, de behandeling duurde tien dagen, en de uitkomsten zijn tussenmaten en geen sterfte of heropname. Bovendien gaat het om ernstig zieke, opgenomen patiënten onder medische begeleiding. Dat is ongeveer het tegenovergestelde van een gezonde volwassene die thuis een deken gebruikt.

Reuma en de ziekte van Bechterew

Er is één Nederlandse studie, uit Twente. Zeventien mensen met reumatoïde artritis en zeventien met spondylitis ankylopoetica kregen acht infraroodsessies in vier weken in een gewone infraroodcabine. Tijdens de sessies namen pijn en stijfheid duidelijk af. Over de hele periode van vier weken waren de verbeteringen zichtbaar maar niet statistisch significant, en de ziekteactiviteit veranderde niet. De belangrijkste conclusie was eigenlijk dat het goed werd verdragen en geen opvlamming gaf (Oosterveld et al., 2009). Er was geen controlegroep.

Fibromyalgie en langdurige vermoeidheid

Hier wordt het bewijs echt dun, terwijl je deze onderwerpen juist veel op webshops ziet staan.

• Fibromyalgie: dertien vrouwen, geen controlegroep, uitkomst volledig op basis van vragenlijsten (Matsushita, Masuda en Tei, 2008).
• Chronische vermoeidheid: een beschrijving van twee patiënten (Masuda et al., 2005) en later een pilot met tien opgenomen patiënten zonder controlegroep (Soejima et al., 2015).

Een beschrijving van twee patiënten is geen studie. Toch wordt juist die publicatie regelmatig aangehaald als bewijs. Bij klachten die van dag tot dag wisselen en die je met een vragenlijst meet, kan een periode van aandacht en rust op zichzelf al verbetering geven.

Het strengste overzicht dat er is

De nuttigste bron over infraroodsauna is een overzicht in Canadian Family Physician. De auteur vond slechts negen studies van behoorlijk niveau en beoordeelde het bewijs per onderwerp: beperkt tot matig voor hartfalen en bovendruk, redelijk voor chronische pijn, zwak voor langdurige vermoeidheid en overgewicht. En voor cholesterol was de uitkomst niet neutraal maar negatief: het bewijs weerlegt de claim dat infraroodsauna cholesterol verlaagt, terwijl fabrikanten dat wel beweren (Beever, 2009).

Diezelfde auteur wijst op een detail dat je moet kennen: meerdere studies vermelden niet hoeveel tijd er zat tussen de laatste sessie en de nameting. Als je iemand vlak na het zweten weegt of de bloeddruk meet, meet je uitdroging en niet een behandeleffect.

Is een infraroodsessie hetzelfde als sporten?

Die vergelijking staat op talloze productpagina's, en er is precies één studie die hem direct heeft getoetst. Tien gezonde vrouwen deden zowel 45 minuten infraroodsauna als 45 minuten fietsen. De lichaamstemperatuur steeg bij allebei, maar op bloeddruk, arteriële stijfheid en hartslagvariabiliteit waren er geen verschillen tussen de twee. De conclusie van de onderzoekers is dat de reactie op infrarood vooral over temperatuurregeling gaat en niet over inspanning (Hussain et al., 2022).

Er is nog een studie die de verwachtingen bijstelt. Toen onderzoekers heetwaterbaden, een traditionele sauna en een ver-infrarood sauna naast elkaar legden, gaf uitgerekend de infraroodsauna de kleinste stijging van de kerntemperatuur en de zwakste bijbehorende reactie (Atencio et al., 2025). Als het effect van warmtetherapie via warmtebelasting loopt, levert infrarood dus minder belasting dan een heet bad.

En de sauna deken zelf?

Dit is het eerlijkste antwoord dat we kunnen geven, en het is niet het antwoord dat een verkoper graag geeft: er is vrijwel geen onderzoek naar infrarood sauna dekens.

We hebben er gericht naar gezocht. Er bestaat geen gepubliceerde gerandomiseerde studie waarin een sauna deken is getest op een gezondheidsuitkomst. Wat er wel is:

• Een congresabstract waarin acht studenten een sauna deken op ongeveer 75 graden gebruikten. Hun kerntemperatuur ging van 36,8 naar 38,2 graden en ze verloren gemiddeld 1,3 liter vocht, tegen 0,3 liter zonder deken. De bloeddruk veranderde niet. Dat bewijst dat een deken je opwarmt en laat zweten, en verder niets. Het is bovendien een abstract, geen volledig gepubliceerde studie.
• Een studentenposter met vergelijkbare metingen.
• Eén dubbelblinde studie met 24 mannen en een nepdeken als controle, maar dat ging over een ver-infrarood slaapdeken die niet verhit en niet doet zweten, en een van de auteurs is verbonden aan de fabrikant (Lee et al., 2024).

Elke gezondheidsclaim over een sauna deken is dus een dubbele extrapolatie: van Finse sauna naar infraroodcabine, en van cabine naar deken. Wij doen die stappen niet, en je mag er kritisch op zijn als een andere aanbieder dat wel doet.

Luxyor Deluxe 310

• Werkt met ver infrarood, de warmte die je direct op je huid voelt
• Duurzame PU lederen afwerking, gemaakt voor dagelijks gebruik
• Instelbare temperatuur en een timer die vanzelf uitschakelt
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Deluxe 310

Drie veelgehoorde claims, getoetst

Dit zijn de drie beweringen die je het vaakst tegenkomt bij infraroodsauna's en sauna dekens. We hebben ze alle drie tegen de literatuur gelegd.

Claim 1: je ontgift door te zweten

Er zit een kern van waarheid in, en die kern is kleiner dan hij lijkt. Er is onderzoek waarin zware metalen, BPA en ftalaten daadwerkelijk in zweet werden aangetroffen, soms in hogere concentraties dan in bloed of urine (Genuis et al., 2011 en een systematische review van Sears et al., 2012).

Maar concentratie is niet hetzelfde als uitscheiding. Je plast per dag ongeveer anderhalve liter en je zweet per sessie een fractie daarvan. Een uitgebreide fysiologische review stelt dat de rol van zweet bij het verwijderen van afvalstoffen minimaal is vergeleken met nieren en darmen, en dat zweetklieren geen mechanisme hebben om afvalstoffen te concentreren zoals de nier dat wel kan (Baker, 2019).

En dan het meest veelzeggende detail: dezelfde onderzoeksgroep die het zweten promoot, vond dat PFAS juist nauwelijks via zweet verdwijnt (Genuis et al., 2013). Wie beweert dat je PFAS uitzweet, spreekt de eigen bron tegen. Het woord detox zelf heeft bovendien geen klinische onderbouwing (Klein en Kiat, 2015).

Oordeel: klopt niet. Je lever en je nieren doen dit werk. Zweten is temperatuurregeling.

Claim 2: je verbrandt calorieën en valt af

Het gewicht dat je na een sessie kwijt bent, is vocht. In een studie met 55 mannen die zestien minuten in een sauna van rond de 90 graden zaten, was het gewichtsverlies exact gelijk aan het verloren vocht: 0,21 tot 0,27 kilo (Podstawski et al., 2020). Zodra je drinkt, is het terug.

Het energieverbruik stijgt wel iets. Passief verwarmd worden verhoogde bij veertien mannen het verbruik met ongeveer 61 kilocalorieën per uur boven rust (Faulkner et al., 2017). Dat is ongeveer een appel. Het is niet niks, maar het is geen work-out.

Over bloedsuiker is het beeld zelfs ongunstig. In de enige gerandomiseerde studie met een infraroodsauna bij mensen met diabetes type 2 was de glucosereactie na een sessie van veertig minuten bij 60 graden juist hóger dan zonder (Schenaarts et al., 2024). Een meta-analyse van veertien studies wees dezelfde kant op (Maley et al., 2019).

Oordeel: klopt niet voor afvallen. Voor de stofwisseling is er hooguit een aanwijzing bij herhaalde, intensieve verhitting die niemand thuis haalt.

Claim 3: je immuunsysteem wordt sterker en je wordt minder vaak verkouden

Het mechanisme is echt: een hogere lichaamstemperatuur beïnvloedt aantoonbaar de werking van het afweersysteem, wat ook precies is waarom koorts bestaat (Evans, Repasky en Fisher, 2015).

Het klinische bewijs bij sauna is een ander verhaal. Het berust op één studie uit 1990 met vijftig deelnemers zonder blindering, waarin de saunagroep minder verkoudheden meldde in de laatste drie maanden (Ernst et al., 1990). In vijfendertig jaar is die studie nooit gerepliceerd. Er is wel een Fins cohort waarin frequente saunagangers minder vaak in het ziekenhuis kwamen met luchtwegaandoeningen (Kunutsor et al., 2017), maar dat is opnieuw observationeel en gaat niet over verkoudheid. Cochrane vond bij verwarmde, bevochtigde lucht tegen verkoudheid geen duidelijk voordeel (Singh et al., 2017).

Oordeel: onvoldoende onderzocht. Het mechanisme is plausibel, het bewijs is één oude studie.

Het probleem dat dit hele vakgebied achtervolgt

Er is een reden waarom het saunaonderzoek zo moeilijk hard te maken is, en die is fundamenteel: je kunt warmte niet blinderen. Bij een pil krijgt de helft een nepversie en weet niemand wie wat kreeg. Bij warmte weet iedere deelnemer meteen in welke groep hij zit. Alles wat mensen daarna zelf rapporteren over pijn, vermoeidheid of stemming is daardoor mede gekleurd door verwachting.

Het kán wel, maar bijna niemand doet het. In een studie naar lichaamsverwarming bij depressie werd een geloofwaardige nepbehandeling gebruikt met apparatuur die wel geluid en licht gaf maar niet verhitte (Janssen et al., 2016). In vrijwel geen enkele infraroodsaunastudie is die moeite genomen.

Daarbovenop: een systematische review over regelmatig saunagebruik vond 40 studies met samen 3.855 deelnemers, waarvan er slechts 13 gerandomiseerd waren en de meeste minder dan 40 deelnemers hadden (Hussain en Cohen, 2018). En vrijwel alle Waon-studies komen uit dezelfde onderzoeksgroep, waarbij de bedenker van het protocol ook medeauteur is van de meta-analyse erover.

Veiligheid: dit is het deel dat er wel toe doet

Over de gezondheidswinst valt te twisten. Over de risico's veel minder, en die zijn goed te beheersen. Een sauna deken verwarmt je terwijl je stilligt, met vrijwel je hele lichaam tegen het verwarmde oppervlak. Dat vraagt om andere voorzorgen dan een cabine waar je zo uit kunt lopen.

Wanneer je het beter niet doet, of eerst overlegt

• Zwangerschap. Het advies is terughoudend te zijn met alles wat je lichaamstemperatuur flink verhoogt, zeker in de eerste twaalf weken. Een meta-analyse van vijftien studies vond een verhoogd risico op neuraalbuisdefecten bij verhoogde moederlijke lichaamstemperatuur vroeg in de zwangerschap (Moretti et al., 2005). Belangrijke nuance: in die studies ging het meestal om koorts, niet om sauna. Overleg met je verloskundige.
• Hart en vaten. Genoemde contra-indicaties zijn instabiele angina, een recent hartinfarct, ongereguleerde hoge bloeddruk, ontregeld hartfalen en ernstige aortaklepvernauwing. Ook bij bloeddruk die snel wegzakt bij opstaan is oppassen verstandig (Laukkanen et al., 2018).
• Alcohol. Nooit combineren. In een Finse analyse van alle saunasterfgevallen over dertien jaar was de helft onder invloed van alcohol (Kenttämies en Karkola, 2008).
• Medicatie. Middelen die zweten, bloedvatverwijding of vochtbalans beïnvloeden vragen om overleg met arts of apotheek. Het RIVM noemt onder meer anticholinergica, bepaalde antidepressiva, antihistaminica, bètablokkers, calciumblokkers en plaspillen (RIVM en GGD, richtlijn hitte en gezondheid, 2023).
• Medicijnpleisters. Warmte kan de opname verhogen. Bij fentanylpleisters waarschuwt de fabrikant daar expliciet voor, met verwarmingsdekens en sauna's bij name genoemd (productinformatie Duragesic, 2021). Overleg met je apotheek.
• Kinderen. Niet in een sauna deken.

Twee dingen die specifiek voor een deken gelden

Bij grootvlakkig huidcontact ligt de drempel voor verbranding lager dan mensen denken. Europese richtsnoeren voor aanraakbare hete oppervlakken hanteren bij langdurig contact een drempel rond 43 graden, en die waarde geldt uitdrukkelijk alleen als een klein deel van de huid het oppervlak raakt (CENELEC Guide 29). Draag daarom kleding of leg een katoenen laag tussen je huid en de deken. Daar is een inlegdeken voor.

Daarnaast kan langdurige, herhaalde matige warmte op dezelfde plek hitte-erytheem geven, een netvormige bruinige verkleuring van de huid. Die kan maanden tot jaren blijven staan (Erythema ab igne, StatPearls). Wissel dus af en gebruik niet elke dag een uur dezelfde stand op dezelfde plek.

Waar je een goede deken aan herkent

Wat echt iets zegt over een deken: een testrapport van een onafhankelijk lab, een instelbare temperatuur met een begrenzer, een timer die vanzelf uitschakelt en een verantwoordelijke partij met een adres in de EU. Meer hierover staat in het artikel over of infrarood gevaarlijk is.

Wat wij hier wel en niet uit concluderen

Wij verkopen infrarood sauna dekens. Op basis van al het bovenstaande zeggen we daar het volgende over.

Wat we niet zeggen: dat een sauna deken je ontgift, dat je ervan afvalt, dat het je immuunsysteem versterkt, je cholesterol verlaagt of een aandoening behandelt. Dat kan het onderzoek niet dragen.

Wat we wel zeggen: een sauna deken maakt je warm. Je ligt een halfuur stil zonder scherm, je zweet, en de meeste mensen vinden dat prettig en ontspannend. Dat is geen kleine claim en het is ook geen verkooppraatje, want het is precies wat je koopt en het is precies wat je krijgt. Alles daarboven is op dit moment niet onderbouwd voor dit apparaat.

Wat de zwakke plek van dat antwoord is, geven we er meteen bij: warmte prettig vinden is subjectief, en niet iedereen vindt het prettig. Sommige mensen worden er klaarwakker van, anderen vinden een halfuur stilliggen saai. Daarom hanteren we 60 dagen bedenktijd, zodat je het in je eigen huis kunt uitproberen in plaats van erop te moeten vertrouwen.

Luxyor Comfort 150

• Het middenmodel, met dezelfde ver-infrarood warmte als de andere modellen
• Instelbare temperatuur en een timer, zodat de sessie vanzelf stopt
• Past opgevouwen in een kast, dus geen vaste vloerruimte nodig
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Comfort 150

Waar je op moet letten bij claims over infraroodsauna's

Met het bovenstaande herken je de meeste onzin meteen. Dit zijn de patronen die je het vaakst tegenkomt.

• Fins onderzoek gebruikt voor een infraroodproduct. Verreweg de meeste indrukwekkende cijfers gaan over hete lucht van 70 tot 100 graden in Finland, niet over stralingswarmte en zeker niet over een deken.
• Verband gepresenteerd als oorzaak. "Saunagangers leven langer" betekent niet dat sauna dat veroorzaakt. Ze verschillen ook op tientallen andere manieren.
• Ontgiften. Zodra dat woord valt, weet je genoeg. Zelfs de onderzoekers die zweten promoten vonden dat PFAS er nauwelijks via verdwijnt.
• Calorieën per sessie. Een getal als 600 kilocalorieën per sessie is nergens op gebaseerd. Gemeten is ongeveer 61 kilocalorieën extra per uur.
• Gewicht als resultaat. Wie zichzelf vlak na een sessie weegt, meet vochtverlies.
• Een studie met twee patiënten als bewijs. Dat gebeurt echt, en het gaat om de veelgeciteerde publicatie over langdurige vermoeidheid.
• Cholesterol. Deze claim is niet alleen onbewezen maar door het beschikbare overzicht juist weerlegd.
• Geen enkele bron. "Wetenschappelijk bewezen" zonder vermelding van welke studie, hoeveel mensen en welk apparaat is een slogan.
• Metingen vlak na het zweten. Bloeddruk en gewicht zijn dan tijdelijk lager door vochtverlies, niet door een behandeling.

Tot slot

De eerlijke stand van zaken is dit. Over de traditionele Finse sauna bestaan indrukwekkende verbanden die geen oorzaak aantonen, en de enige goed opgezette proef bevestigde ze niet. Over de infraroodcabine bestaat een klein, overwegend Japans onderzoeksveld met het sterkste resultaat bij ernstig zieke hartpatiënten in het ziekenhuis. En over de infrarood sauna deken zelf bestaat vrijwel geen onderzoek.

Dat is minder dan wat je elders leest, en het is precies wat het is. Een sauna deken is geen medisch apparaat en geen wondermiddel. Het is een warme, prettige manier om een halfuur stil te liggen, en voor veel mensen is dat genoeg reden. Wil je verder kijken, dan vind je de modellen bij de infrarood sauna dekens, en praktische richtlijnen in de gids over hoe vaak en hoe lang je een deken gebruikt.

Bronnen

Alle onderstaande bronnen zijn peer-reviewed publicaties, officiële richtlijnen of veiligheidsnormen. De links gaan rechtstreeks naar het origineel, zodat je alles zelf kunt nalezen.

1. Laukkanen T, Khan H, Zaccardi F, Laukkanen JA (2015). Association Between Sauna Bathing and Fatal Cardiovascular and All-Cause Mortality Events. JAMA Internal Medicine 175(4):542-548. PMID 25705824
2. Laukkanen T, Kunutsor SK, Kauhanen J, Laukkanen JA (2017). Sauna bathing is inversely associated with dementia and Alzheimer's disease in middle-aged Finnish men. Age and Ageing 46(2):245-249. PMID 27932366
3. Kunutsor SK, Khan H, Zaccardi F, et al. (2018). Sauna bathing reduces the risk of stroke in Finnish men and women. Neurology 90(22):e1937-e1944. PMID 29720543
4. Zaccardi F, Laukkanen T, Willeit P, et al. (2017). Sauna Bathing and Incident Hypertension: A Prospective Cohort Study. American Journal of Hypertension 30(11):1120-1125. PMID 28633297
5. Laukkanen T, Kunutsor SK, Khan H, et al. (2018). Sauna bathing is associated with reduced cardiovascular mortality and improves risk prediction in men and women. BMC Medicine 16:219. doi:10.1186/s12916-018-1198-0
6. Dippel DWJ, Fransen PS, Ikram MK (2019). Reader response: Sauna bathing reduces the risk of stroke. Neurology 92(4):205. PMID 30665915
7. Debray A, Gravel H, Garceau L, et al. (2023). Finnish sauna bathing and vascular health of adults with coronary artery disease: a randomized controlled trial. Journal of Applied Physiology 135(4):795-804. PMID 37650138
8. Kunutsor SK, Khan H, Laukkanen T, Laukkanen JA (2018). Joint associations of sauna bathing and cardiorespiratory fitness on cardiovascular and all-cause mortality risk. Annals of Medicine 50(2):139-146. PMID 28972808
9. Laukkanen JA, Laukkanen T, Kunutsor SK (2018). Cardiovascular and Other Health Benefits of Sauna Bathing: A Review of the Evidence. Mayo Clinic Proceedings 93(8):1111-1121. doi:10.1016/j.mayocp.2018.04.008
10. Hussain J, Cohen M (2018). Clinical Effects of Regular Dry Sauna Bathing: A Systematic Review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine 2018:1857413. doi:10.1155/2018/1857413
11. Tei C, Imamura T, Kinugawa K, et al. (2016). Waon Therapy for Managing Chronic Heart Failure: WAON-CHF Study. Circulation Journal 80(4):827-834. doi:10.1253/circj.CJ-16-0051
12. Källström M, Soveri I, Oldgren J, et al. (2018). Effects of sauna bath on heart failure: A systematic review and meta-analysis. Clinical Cardiology 41(11):1491-1501. PMID 30239008
13. Kihara T, Miyata M, Fukudome T, et al. (2009). Waon therapy improves the prognosis of patients with chronic heart failure. Journal of Cardiology 53(2):214-218. PMID 19304125
14. Oosterveld FGJ, Rasker JJ, Floors M, et al. (2009). Infrared sauna in patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis. Clinical Rheumatology 28(1):29-34. PMID 18685882
15. Matsushita K, Masuda A, Tei C (2008). Efficacy of Waon Therapy for Fibromyalgia. Internal Medicine 47(16):1473-1476. doi:10.2169/internalmedicine.47.1054
16. Masuda A, Kihara T, Fukudome T, et al. (2005). The effects of repeated thermal therapy for two patients with chronic fatigue syndrome. Journal of Psychosomatic Research 58(4):383-387. PMID 15992574
17. Soejima Y, Munemoto T, Masuda A, et al. (2015). Effects of Waon Therapy on Chronic Fatigue Syndrome: A Pilot Study. Internal Medicine 54(3):333-338. doi:10.2169/internalmedicine.54.3042
18. Masuda A, Koga Y, Hattanmaru M, et al. (2005). The effects of repeated thermal therapy for patients with chronic pain. Psychotherapy and Psychosomatics 74(5):288-294. PMID 16088266
19. Beever R (2009). Far-infrared saunas for treatment of cardiovascular risk factors: summary of published evidence. Canadian Family Physician 55(7):691-696. PMID 19602651
20. Vatansever F, Hamblin MR (2012). Far infrared radiation (FIR): its biological effects and medical applications. Photonics and Lasers in Medicine 1(4):255-266. doi:10.1515/plm-2012-0034
21. Hussain JN, Cohen MM, Mantri N, et al. (2022). Infrared sauna as exercise-mimetic? Physiological responses to infrared sauna vs exercise in healthy women. Complementary Therapies in Medicine 64:102798. PMID 34954348
22. Atencio JK, Reed EL, Wiedenfeld Needham K, et al. (2025). Comparison of thermoregulatory, cardiovascular, and immune responses to different passive heat therapy modalities. American Journal of Physiology 329(1):R20-R35. doi:10.1152/ajpregu.00012.2025
23. Brunt VE, Howard MJ, Francisco MA, et al. (2016). Passive heat therapy improves endothelial function, arterial stiffness and blood pressure in sedentary humans. The Journal of Physiology 594(18):5329-5342. PMID 27270841
24. Lee MC, Ho CS, Hsu YJ, et al. (2024). The Impact of a Far-Infrared Blanket on Sleep, Blood Pressure, Vascular Health, Muscle Function, Inflammation, and Fatigue. Clocks and Sleep 6(3):499-516. doi:10.3390/clockssleep6030033
25. Genuis SJ, Birkholz D, Rodushkin I, Beesoon S (2011). Blood, Urine, and Sweat (BUS) Study. Archives of Environmental Contamination and Toxicology 61(2):344-357. doi:10.1007/s00244-010-9611-5
26. Sears ME, Kerr KJ, Bray RI (2012). Arsenic, Cadmium, Lead, and Mercury in Sweat: A Systematic Review. Journal of Environmental and Public Health 2012:184745. doi:10.1155/2012/184745
27. Genuis SJ, Beesoon S, Birkholz D (2013). Biomonitoring and Elimination of Perfluorinated Compounds and Polychlorinated Biphenyls through Perspiration. ISRN Toxicology 2013:483832. doi:10.1155/2013/483832
28. Baker LB (2019). Physiology of sweat gland function: The roles of sweating and sweat composition in human health. Temperature 6(3):211-259. doi:10.1080/23328940.2019.1632145
29. Klein AV, Kiat H (2015). Detox diets for toxin elimination and weight management: a critical review of the evidence. Journal of Human Nutrition and Dietetics 28(6):675-686. doi:10.1111/jhn.12286
30. Podstawski R, Borysławski K, Clark CCT, et al. (2020). The Effect of 16-Minute Thermal Stress and 2-Minute Cold Water Immersion on the Physiological Parameters of Young Sedentary Men. Montenegrin Journal of Sports Science and Medicine 9(1). doi:10.26773/mjssm.200308
31. Faulkner SH, Jackson SN, Fatania GJ, Leicht CA (2017). The effect of passive heating on heat shock protein 70 and interleukin-6. Temperature 4(3):292-304. doi:10.1080/23328940.2017.1288688
32. Maley MJ, Hunt AP, Stewart IB, et al. (2019). Passive heating and glycaemic control in non-diabetic and diabetic individuals: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE 14(3):e0214223. doi:10.1371/journal.pone.0214223
33. Schenaarts L, Hendriks FK, Fuchs CJ, et al. (2024). A Single Sauna Session Does Not Improve Postprandial Blood Glucose Handling in Individuals with Type 2 Diabetes Mellitus. Experimental and Clinical Endocrinology and Diabetes 132(11):622-630. PMID 39209309
34. James TJ, Corbett J, Cummings MH, et al. (2023). The effect of repeated hot water immersion on insulin sensitivity, heat shock protein 70 and inflammation in individuals with type 2 diabetes mellitus. American Journal of Physiology 325(6):E755-E763. PMID 37938179
35. Ernst E, Pecho E, Wirz P, Saradeth T (1990). Regular sauna bathing and the incidence of common colds. Annals of Medicine 22(4):225-227. PMID 2248758
36. Kunutsor SK, Laukkanen T, Laukkanen JA (2017). Sauna bathing reduces the risk of respiratory diseases: a long-term prospective cohort study. European Journal of Epidemiology 32(12):1107-1111. doi:10.1007/s10654-017-0311-6
37. Singh M, Singh M, Jaiswal N, Chauhan A (2017). Heated, humidified air for the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews CD001728. doi:10.1002/14651858.CD001728.pub6
38. Evans SS, Repasky EA, Fisher DT (2015). Fever and the thermal regulation of immunity: the immune system feels the heat. Nature Reviews Immunology 15(6):335-349. doi:10.1038/nri3843
39. Janssen CW, Lowry CA, Mehl MR, et al. (2016). Whole-Body Hyperthermia for the Treatment of Major Depressive Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry 73(8):789-795. PMID 27172277
40. Moretti ME, Bar-Oz B, Fried S, Koren G (2005). Maternal Hyperthermia and the Risk for Neural Tube Defects in Offspring: Systematic Review and Meta-Analysis. Epidemiology 16(2):216-219. doi:10.1097/01.ede.0000152903.55579.15
41. Milunsky A, Ulcickas M, Rothman KJ, et al. (1992). Maternal Heat Exposure and Neural Tube Defects. JAMA 268(7):882-885. PMID 1640616
42. Kukkonen-Harjula K, Kauppinen K (2006). Health effects and risks of sauna bathing. International Journal of Circumpolar Health 65(3):195-205. doi:10.3402/ijch.v65i3.18102
43. Kenttämies A, Karkola K (2008). Death in Sauna. Journal of Forensic Sciences 53(3):724-729. doi:10.1111/j.1556-4029.2008.00703.x
44. RIVM en GGD GHOR Nederland (2023). Achtergronddocument Risicogroepen bij de richtlijn Hitte en gezondheid. rivm.nl
45. Janssen Pharmaceuticals (2021). Duragesic (fentanyl transdermal system), productinformatie, secties 5.7 en 5.9. accessdata.fda.gov
46. Sathe NC, Roach JP. Erythema Ab Igne. StatPearls, bijgewerkt 2025. ncbi.nlm.nih.gov
47. CENELEC Guide 29 (2007). Temperatures of hot surfaces likely to be touched. boss.cenelec.eu
48. IEC 60335-2-17. Bijzondere eisen voor dekens, kussens, kleding en soortgelijke flexibele verwarmingstoestellen. webstore.iec.ch