Waarom voelt een roodlicht paneel nauwelijks warm?

Nee, dat hoort zo: een roodlicht paneel is gemaakt om licht te geven en niet om warmte te geven. Dat het nauwelijks warm voelt is geen storing en geen tegenvaller, het is de bedoeling. Een paneel dat wel duidelijk warm zou worden, zou juist iets doen wat er niet in het ontwerp zit.

Toch is dat lastig te geloven als je net een paneel hebt uitgepakt en aangezet. Er gebeurt gevoelsmatig niets, hooguit wat lauwe lucht als je je hand er vlak voor houdt. Zeker als je een infraroodlamp kent die je binnen dertig seconden op je huid voelt, is de gedachte begrijpelijk: doet dit ding het wel. Dit artikel legt uit wat licht en warmte van elkaar scheidt, en hoe je in zeven stappen zelf controleert of je paneel werkt.

Licht versus warmte: twee verschillende opdrachten

Beide apparaten schijnen rood, maar ze hebben een andere opdracht. Een warmtelamp zet zoveel mogelijk van zijn vermogen om in warmtestraling. Een paneel zet zoveel mogelijk van zijn vermogen om in een paar smalle, vooraf gekozen golflengtes licht.

Je huid heeft geen zintuig dat rood licht van 660 nanometer als warm meldt, wel voor straling die veel verder in het infrarood zit. Warmte is dus geen meter voor hoeveel licht er op je huid valt, alleen voor hoeveel warmte er op je huid valt. Precies daar zit de verwarring. Diezelfde verwarring zit ook in de naamgeving, want een verwarmingspaneel heet net zo goed een infrarood paneel; het onderscheid staat in infrarood paneel of roodlicht paneel.

Kijk vooral naar de laatste rij. Bij een lamp is je huid je meetinstrument, bij een paneel zijn dat de klok en de opgegeven afstand. Wie die twee verwart, gaat bij een paneel te lang door omdat er geen signaal komt dat het genoeg is. Meer daarover staat in de gids over afstand en gebruiksduur bij een infraroodlamp.

Fotobiomodulatie is per definitie niet-thermisch

De vakterm voor wat een roodlicht paneel doet is fotobiomodulatie, en in die term zit de reden waarom warmte er niet bij hoort. Fotobiomodulatie is in de literatuur gedefinieerd als een niet-thermisch proces: het effect wordt toegeschreven aan de opname van licht van een bepaalde golflengte, niet aan een temperatuurstijging van het weefsel.

Dat is meer dan een definitiekwestie. Het betekent dat een warmtelamp, hoe prettig ook, geen roodlichttherapie is. Zodra warmte het werkzame deel is, val je buiten wat fotobiomodulatie heet. Twee apparaten die allebei rood schijnen kunnen dus in verschillende categorieen vallen.

Als iemand zegt dat een apparaat pas werkt als je het voelt, klopt dat voor een warmtelamp en niet voor een paneel. Hoeveel licht er op je huid valt hangt af van de stralingsintensiteit en de afstand, niet van je huidgevoel. Daar gaat het stuk over stralingsintensiteit van een roodlicht paneel op in.

Waarom een infraroodlamp wel warm voelt

Een infraroodlamp met een gloeidraad geeft een breed pakket straling af, met het zwaartepunt in het gebied dat je huid als warmte registreert. De Redlight 120 en de Redlight 160 werken met een warmtelamp van 275 W. Dat vermogen komt er grotendeels als warmtestraling uit, en dat merk je meteen.

Een paneel verdeelt zijn vermogen over tientallen losse leds die elk een smalle band uitzenden. Geen gloeiende draad, geen breed stralingspakket, en het zwaartepunt ligt bewust in het rood en het nabij-infrarood.

De lauwe lucht die je vlak voor een paneel toch voelt, komt niet van het licht maar van het paneel zelf. Leds zetten maar een deel van hun stroom om in licht, de rest wordt warmte in de behuizing, en die gaat er via koelribben of een ventilator uit.

Welke lampsoorten er thuis in omloop zijn en hoeveel warmte ze geven, staat naast elkaar in het overzicht van soorten infrarood lampen en warmte thuis.

Nabij-infrarood dat je niet voelt en ook niet ziet

Licht wordt aangeduid in nanometer, afgekort nm: de golflengte. Je oog ziet ruwweg 380 tot 750 nm, alles daarboven is er wel maar zie je niet. En zien en voelen zijn nog eens twee losse dingen.

De Lumi 110 en de Lumi 700 werken allebei met zeven golflengtes: 480 nm blauw, 630 en 660 nm rood en 810 tot 940 nm nabij-infrarood. Onderstaande tabel zet die banden af tegen de brede warmtestraling van een warmtelamp van 275 W.

Alle zeven Lumi-banden vallen in de rijen waar de laatste kolom nee zegt. Daarom kan een paneel verblindend fel zijn en toch koel aanvoelen, terwijl een warmtelamp zwak gloeit en meteen warm is. Wat die zeven banden betekenen, staat in het stuk over de golflengtes in een roodlicht paneel. Het onderscheid tussen nabij-infrarood en verre infrarood wordt uitgelegd in far infrared versus near infrared.

Hoe diep komt het eigenlijk, en welke claim klopt niet

Verre infrarood, de straling die je als warmte voelt, wordt vrijwel volledig opgenomen in de bovenste tienden van een millimeter van je huid. De hoogste in peer-reviewed onderzoek gerapporteerde doordringing is 5,4 mm. De veelgehoorde claim dat infrarood 5 tot 7 cm het lichaam in gaat, klopt dus niet: dat getal is nergens onderbouwd en ligt ongeveer tien keer boven de hoogste gemeten waarde.

Welke Luxyor apparaten geven licht en welke geven warmte

Het assortiment valt uiteen in twee groepen. Dat is de snelste manier om te weten wat je van een apparaat mag verwachten voordat je hem aanzet.

De drie bovenste rijen leveren licht en voelen koel, de vijf onderste leveren warmte. Geen enkel apparaat doet beide even goed. Het volledige overzicht staat bij de roodlichttherapie panelen en bij de infrarood saunadekens.

Temperaturen naast elkaar

Nog concreter wordt het bij de temperatuurbereiken. Hier valt het paneel letterlijk uit de tabel.

Een paneel heeft geen temperatuurknop omdat er geen temperatuur te regelen valt. Wat je wel regelt: de afstand, de duur en welke golflengtes aanstaan.

Warmte is geen maat voor licht. Een paneel dat koel aanvoelt doet precies waar hij voor gemaakt is.

Hoe je in zeven stappen controleert of je paneel werkt

Voordat je een paneel terugstuurt omdat hij niet warm wordt, loop je deze lijst af. Meestal is er niets aan de hand.

1. Beoordeel de felheid in een donkere kamerZet het paneel aan met de gordijnen dicht. Het zichtbare rood hoort fel te zijn, geen zwak schijnsel. Kijk er niet recht in, beoordeel het schijnsel op de muur ernaast.
2. Doe de cameratest voor nabij-infraroodRicht je telefooncamera op het aanstaande paneel. Zie je extra lichtpunten of een paarsachtige gloed die je met het blote oog niet ziet, dan branden de 810 tot 940 nm leds ook. Dit is de belangrijkste test, want juist die leds zijn onzichtbaar.
3. Zet de timer op 10 minutenKijk of hij netjes aftelt en aan het eind uitschakelt. Een paneel dat de timer correct doorloopt en zonder haperingen brandt, functioneert elektrisch gewoon.
4. Voel na 10 minuten aan de achterkantDe behuizing of de koelribben mogen lauw tot duidelijk warm worden: dat is restwarmte van de leds. Blijft de achterkant na 10 minuten volledig koud terwijl het licht brandt, neem dan contact op.
5. Luister of de ventilator looptEen zachte ventilator is goed nieuws en geen defect. Leds maken warmte in de behuizing en die moet weg. Een ventilator die niet aanslaat terwijl de achterkant flink opwarmt, is wel iets om te melden.
6. Doe de stap-achteruit testVoel je iets lauws op 20 cm en is dat weg als je een halve meter achteruit gaat, dan voelde je de opgewarmde lucht en niet de straling. Dat is normaal.
7. Vergelijk niet met je sauna deken of je lampEen sauna deken werkt in gebruik tussen 50 en 70 graden en een warmtelamp van 275 W maakt je warm. Een paneel niet. Die vergelijking leidt altijd tot teleurstelling.

Wat je na 1, 5 en 10 minuten mag verwachten

Hieronder staat wat een normaal werkend paneel op drie momenten wel en niet laat merken.

Luxyor Lumi 110

• 31 x 22 x 6 cm en 2,5 kg, dus makkelijk te verplaatsen
• Zeven golflengtes van 480 tot 940 nm, in te stellen via touchscreen
• Ingebouwde timer, want bij een paneel is de klok je maat
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Lumi 110

Waarom je gevoel geen maat is voor de dosis

Bij een warmtelamp regel je jezelf: wordt het te heet, dan ga je achteruit. Bij een paneel bestaat die terugkoppeling niet. Je krijgt geen enkel signaal dat je op de goede afstand zit, of dat je te lang zit.

De dosis wordt bepaald door drie dingen die je alle drie niet voelt: de stralingsintensiteit, de afstand tot je huid en de tijd. Verdubbel je de afstand, dan valt de intensiteit sterk terug zonder dat je iets merkt. Verdubbel je de tijd, dan verdubbelt de dosis, en ook daar merk je niets van. Hoe je die drie omrekent staat in de uitleg over dosering in joule per vierkante centimeter, en hoe lang een sessie in de praktijk duurt staat in hoe lang je roodlicht therapie per sessie gebruikt.

Dat afwezige gevoel raakt ook je ogen. Bij fel wit licht knijp je vanzelf, bij rood en zeker bij nabij-infrarood is die reflex zwak of afwezig. Kijk daarom nooit recht in de leds, ook niet om te controleren of ze branden; gebruik daarvoor je camera. Wat aan bescherming nodig is, staat in het stuk over roodlichttherapie en oogbescherming.

Het eerlijke nadeel: geen warmte is echt een gemis

Tot nu toe klonk het alsof het ontbreken van warmte alleen een misverstand is dat je rechtzet. Dat is het niet. Voor een deel van de mensen is het een reeel nadeel, en het is niet netjes om dat weg te schrijven.

Ten eerste: wie warmte zoekt, krijgt die van een paneel niet. Zoek je het gevoel van opwarmen, van een half uur onder een warme deken liggen, dan is een sauna deken of een warmtelamp gewoon het betere apparaat. Dat is geen troostprijs.

Ten tweede: een paneel voelt minder direct bevredigend. Een sauna deken op 50 tot 70 graden levert binnen tien minuten een merkbare ervaring, een warmtelamp van 275 W binnen dertig seconden. Een paneel levert twintig minuten stilzitten waarbij er gevoelsmatig niets gebeurt. Dat vraagt meer discipline, en het is de belangrijkste reden waarom panelen in een la belanden en dekens niet.

Ten derde, en dat is de zwaarste: zonder warmtegevoel heb je geen enkel natuurlijk signaal om je afstand of je duur op te baseren. Bij elk warmteapparaat is je huid een ingebouwde begrenzing. Bij een paneel is die er niet, dus moet alles van buiten komen: de opgegeven afstand, een timer en de discipline om je eraan te houden. Dat is een echte gebruiksdrempel. Wie warmte en licht allebei wil, koopt in de praktijk twee apparaten.

Misverstanden die we het vaakst horen

• Het wordt niet warm, dus hij is kapot. Bijna nooit. Loop eerst de zeven stappen hierboven af. De cameratest is de snelste.
• Hoe warmer, hoe sterker. Warmte en lichtsterkte staan los van elkaar. Een fel paneel kan koel zijn en een zwak gloeiende lamp gloeiend heet.
• Een warmtelamp is ook roodlichttherapie. Nee. Fotobiomodulatie is per definitie niet-thermisch.
• Een paneel werkt als een soort zonnebank. Nee, bruining komt van UV en dat zit niet in een paneel. Welke apparaten wel en geen UV geven, staat in infrarood zonnebank of roodlicht paneel.
• Ik voel niets, dus ik kan er wel in kijken, dichterbij gaan of langer doorgaan. Juist niet. Je oog waarschuwt je bij deze golflengtes slecht, en langer of dichterbij is nooit automatisch beter.
• Infrarood gaat 5 tot 7 cm het lichaam in. Die claim klopt niet. De hoogste peer-reviewed waarde is 5,4 mm, en verre infrarood komt tot de bovenste tienden van een millimeter.

Tot slot

Een roodlicht paneel voelt nauwelijks warm omdat hij daar niet voor gemaakt is. De zeven golflengtes van de Lumi 110 en de Lumi 700 liggen tussen 480 en 940 nm, precies het gebied waar je huid niets als warmte registreert. De lauwe lucht die je op korte afstand toch voelt, komt van de behuizing.

Praktisch betekent dat drie dingen. Gebruik je gevoel niet als maat, maar de klok en de opgegeven afstand. Controleer bij twijfel met je camera of de onzichtbare leds branden en of de achterkant na 10 minuten lauw wordt. En vergelijk een paneel niet met een sauna deken van 500 of 560 W of een warmtelamp van 275 W.

Zoek je juist wel dat warme gevoel, dan is dat een prima reden om voor een lamp of een deken te kiezen; de Redlight 120 infraroodlamp van 275 W is daar het directe voorbeeld van. Wijkt de handleiding van jouw apparaat af van de richtlijnen hierboven, volg dan de handleiding.