Roodlicht paneel in de badkamer: vocht, IP-waarde en opstelling

Kort antwoord: een roodlicht paneel hoort niet in de natte zone van een badkamer, tenzij de fabrikant er een IP-waarde bij levert die daarbij past. De meeste panelen, maskers en lampen voor thuisgebruik hebben helemaal geen IP-aanduiding, en dat betekent dat ze zijn ontworpen voor een droge ruimte.

Hieronder staat wat die IP-code betekent, hoe de zones in een badkamer lopen, wat condens fysiek doet met een driver en een koellichaam, en waar je een paneel dan wel neerzet als je toch rond je doucheroutine wilt werken. Er staat een stappenplan bij.

Wat de IP-code betekent

IP staat voor Ingress Protection, letterlijk bescherming tegen binnendringen. De code bestaat uit de letters IP gevolgd door twee cijfers die over twee verschillende dingen gaan. Het eerste cijfer, van 0 tot 6, zegt hoe goed de behuizing stof en vaste voorwerpen buitenhoudt: 4 betekent niets dikker dan 1,0 mm, 6 betekent stofdicht. Het tweede cijfer, van 0 tot 8, gaat over water.

Voor een badkamer telt bijna altijd dat tweede cijfer. Een paneel dat stofdicht is maar geen waterbescherming heeft, staat er nog steeds verkeerd. Zie je in plaats van een cijfer een X staan, zoals bij IPX4, dan betekent dat niet nul maar niet getest of niet opgegeven.

De zones in een badkamer en wat er per zone geldt

Een badkamer is in de Nederlandse installatiepraktijk opgedeeld in zones rond het bad en de douche. Hoe dichter bij het water, hoe strenger de eis aan wat daar mag hangen of staan. Die indeling is bedoeld voor vaste installatie, maar hij is ook een prima kaart voor de vraag waar je een los apparaat neerzet.

De exacte maten hangen af van de indeling van de ruimte, dus laat een installateur meekijken als je er iets vasts wilt ophangen. Voor het aansluiten zelf staat de uitleg in infrarood aansluiten: stroomgroep, verlengsnoer en stekkerdoos. Voor een vaste cabine gelden weer andere afwegingen, en die staan in infrarood sauna in de badkamer.

Ook buiten de zones is een badkamer geen gewone kamer. Een stopcontact hoort er op een groep met aardlekbeveiliging te zitten, en een snoer over een natte vloer is een risico dat niets met de IP-waarde van het paneel te maken heeft.

Wat vocht fysiek doet met een paneel

De schade komt zelden van een plens water, maar van condens, en die is verraderlijk omdat je hem niet ziet ontstaan. Warme, vochtige lucht die een koud oppervlak raakt koelt af, en zakt die lucht onder het dauwpunt, dan slaat het vocht neer als een film.

In een roodlicht paneel zitten precies de onderdelen waar zo'n film ongelegen komt. Het aluminium koellichaam aan de achterkant is dun en volgt de omgevingstemperatuur snel. De driver, de elektronica die de LEDs voedt, heeft een printplaat met sporen die dicht naast elkaar liggen. Vocht daarop is niet meteen kortsluiting, maar wel het begin van corrosie en kruipstromen die pas maanden later opvallen. Meer daarover staat in de uitleg over flikker bij een roodlicht paneel.

Lees de tabel zo: bij 24 graden kamertemperatuur en 80 procent luchtvochtigheid slaat er vocht neer op alles wat kouder is dan 20,3 graden. Een paneel dat net uit een koele gang komt, zit daar makkelijk onder.

Dauwpunt in graden, berekend met de Magnus-formule. RV is de relatieve luchtvochtigheid. Natuurkundige waarden, geen productspecificaties.

Tijdens en vlak na het douchen loopt de luchtvochtigheid richting de bovenkant van die tabel. Met goede mechanische ventilatie zakt hij binnen een half uur tot drie kwartier terug, met alleen een raam duurt dat langer. In die periode is elk koud oppervlak in de ruimte een condensatievlak.

Niet de plens water sloopt de elektronica, maar de onzichtbare film die achterblijft als de damp is opgetrokken.

Paneel, lamp, masker of deken: wat verschilt er?

De vraag komt bij elk product anders te liggen, omdat de bouw verschilt. Een roodlicht paneel is een gesloten behuizing vol LEDs met een driver en een koellichaam, en het geeft geen voelbare warmte af. Het droogt zichzelf dus niet.

Een infraroodlamp wordt juist heet, en dat brengt een ander probleem mee, want heet glas dat een koude waterdruppel vangt kan barsten. Warm worden is geen bescherming tegen vocht maar een extra reden om afstand te houden van spatwater. Waar en hoe je een lamp wel ophangt, staat in infraroodlamp monteren: statief, muur of plafond.

De specificaties per model staan in de technische uitleg van de Lumi 110 en de Lumi 700.

Luxyor Lumi 110

• Compact paneel van 31 x 22 x 6 cm en 2,5 kg, zeven golflengtes van 480 tot 940 nm
• Uitklapbare standaard, makkelijk te verplaatsen naar een droge kamer
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Lumi 110

In zeven stappen een veilige opstelling kiezen

Wie graag rond het douchen met roodlicht werkt, hoeft dat niet op te geven. Het gaat erom dat het apparaat buiten de damp en het spatbereik blijft.

1. Zoek de IP-aanduiding opKijk op het typeplaatje en in de handleiding. Staat er niets, ga dan uit van een apparaat voor een droge ruimte. Een IP-waarde op de adapter geldt alleen voor de adapter.
2. Teken de zones in je hoofdMeet 0,60 m horizontaal vanaf de rand van bad of douchebak, bij een inloopdouche 1,20 m vanaf het douchepunt. Alles daarbinnen tot 2,25 m hoogte valt af.
3. Kies de ruimte ernaastEen slaapkamer, kleedkamer of overloop is bijna altijd beter. De luchtvochtigheid loopt daar niet mee omhoog en het snoer hoeft geen natte vloer over.
4. Controleer het stopcontactGebruik een vast stopcontact op een groep met aardlekbeveiliging van 30 mA. Trek geen verlengsnoer de badkamer in, ook niet tijdelijk.
5. Laat het acclimatiserenKomt het paneel uit een koude gang of van zolder, laat het dan een half uur in de warme ruimte staan voor je het aanzet. Zo blijft de behuizing boven het dauwpunt.
6. Ventileer eerstGa na het douchen niet meteen aan de slag. Laat de ventilatie een half uur draaien of het raam openstaan, zodat de luchtvochtigheid zakt.
7. Droog jezelf afNatte huid en natte haren brengen water bij het apparaat. Afdrogen scheelt vocht op de behuizing en op de bedieningsknoppen.

Schoonmaken in een vochtige woning

Een badkamer vol damp is iets anders dan een woning die in het algemeen wat vochtig is. Dat tweede is geen bezwaar zolang de ruimte normaal geventileerd wordt. Zet het apparaat wel niet tegen een koude buitenmuur, want daar is de wandtemperatuur in de winter het laagst.

Schoonmaken doe je droog of hooguit licht vochtig, en altijd met de stekker eruit. Een doek die je zo hebt uitgewrongen dat er niets meer uit komt, is nat genoeg. Spuit nooit rechtstreeks op de behuizing: bij de naden en rond de knoppen kruipt vocht naar binnen. De volledige werkwijze staat in roodlicht paneel en LED masker schoonmaken en onderhouden.

Bij een LED masker speelt iets extra's mee: dat ligt op de huid, vaak vlak na het reinigen van het gezicht, als huid en handen nog vochtig zijn. Droog het na gebruik af aan de binnenkant en laat het open liggen tot het echt droog is. Waar je verder op let bij de keuze van een masker, staat in LED gezichtsmasker kopen: 8 specificaties die het verschil maken.

De fouten die het vaakst misgaan

• Het paneel op de wasmachine of de wastafel zetten. Vlakbij water, vaak binnen zone 2, en een gladde ondergrond waar 8,5 kg van af kan glijden.
• Meteen na het douchen aanzetten. De luchtvochtigheid staat op zijn hoogst en de behuizing is nog koud: het recept voor condens op de printplaat.
• De IP-waarde van de adapter lezen als die van het apparaat. Twee behuizingen, twee beoordelingen. De adapter is vaak beter beschermd dan het paneel.
• Een verlengsnoer over de badkamervloer. De veiligheidsvraag verschuift dan naar de aansluiting, en daar lost geen IP-waarde iets op.

Luxyor Lumi 700

• Full body paneel van 91 x 30 x 6 cm en 8,5 kg, zeven golflengtes van 480 tot 940 nm
• Vrijstaand, aan de wand of over een deur, dus goed te plaatsen buiten de natte zone
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Lumi 700

Garantie, bedenktijd en wat vochtschade betekent

Op de producten van Luxyor geldt 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie. Die garantie dekt gebreken aan het product zelf. Schade door gebruik buiten de bedoeling van het ontwerp valt daar niet onder, en een paneel dat in de damp of het spatbereik heeft gestaan is daar een voorbeeld van.

Het lastige aan vochtschade is dat hij zich zelden meteen meldt. Corrosie begint klein en uit zich later als een zone die niet aangaat of licht dat knippert. Dan lijkt het een defect zonder oorzaak, terwijl die maanden eerder in de badkamer lag. Hoe lang een paneel normaal meegaat, staat in hoe lang een roodlicht paneel meegaat.

Ga bij het vergelijken dus niet af op een geruststellende zin als bestand tegen vocht, maar vraag naar de IP-aanduiding en naar de ruimte waarvoor het toestel ontworpen is. Hoe je opgegeven specificaties natrekt, staat in zo controleer je zelf de specificaties die een verkoper opgeeft, en de bredere lijst staat in de checklist met tien specificaties voor roodlicht panelen.

Tot slot

Een roodlicht paneel in de badkamer is bijna nooit nodig en bijna altijd onverstandig. De IP-code vertelt of een apparaat er iets te zoeken heeft, en bij toestellen voor thuisgebruik ontbreekt die code meestal, wat neerkomt op een ontwerp voor een droge ruimte. De zones rond bad en douche geven aan waar je zeker niets neerzet, en het dauwpunt verklaart waarom ook de rest van de ruimte na het douchen ongeschikt is.

De oplossing is niet ingewikkeld. Zet het paneel in de kamer ernaast, gebruik een vast stopcontact op een groep met aardlekbeveiliging, laat het apparaat acclimatiseren als het uit de kou komt en droog jezelf af voordat je begint. Wie eerst het geheel wil overzien, begint bij de complete gids over een roodlicht paneel kopen of bekijkt de roodlicht panelen van Luxyor. Wil je het paneel juist buiten op het balkon of terras gebruiken, dan gelden weer andere aandachtspunten: zon, wind en temperatuurverschil in plaats van vocht. Die staan in roodlicht paneel buiten gebruiken: balkon en terras.