Infraroodlamp: wat zegt het onderzoek echt?

Rond de infraroodlamp wordt van alles beweerd. Dat de warmte centimeters diep doordringt, dat het je spieren herstelt, dat het hetzelfde is als roodlichttherapie, dat het je huid verjongt en je verkoudheid verkort. Dit artikel legt naast elke bewering wat het onderzoek daadwerkelijk zegt, met een link naar de originele publicatie erbij.

Wij verkopen infraroodlampen. Dat is precies waarom dit stuk zo nuchter mogelijk is geschreven: je hebt niets aan een winkel die alleen de gunstige helft van de literatuur toont. Er staat hier dus ook wat er níét is aangetoond, welke veelgebruikte getallen het onderzoek niet overleven, en waar het echte risico zit. Hetzelfde verhaal voor de andere twee apparaten staat in het artikel over wat het onderzoek over rood licht therapie laat zien en dat over de infrarood sauna en de sauna deken.

Drie apparaten die voortdurend door elkaar worden gehaald

Dit is de belangrijkste alinea van het hele artikel: het meeste onderzoek waarnaar in advertenties voor infraroodlampen wordt verwezen, gaat over een ander apparaat dan het apparaat dat wordt verkocht. Er zijn drie soorten, en ze verschillen fundamenteel.

Het verschil is niet cosmetisch. Een LED-paneel is ontworpen om je juist níét op te warmen, een warmtelamp is ontworpen om precies dat wel te doen. Wie onderzoek over het een gebruikt als bewijs voor het ander, slaat een stap over die het hele werkingsmechanisme betreft. Het verschil tussen de golflengtes staat uitgebreider in het artikel over golflengtes bij rood licht en infrarood.

Wat er echt uit een warmtelamp komt

Om de rest van dit artikel te kunnen volgen, heb je drie begrippen nodig. De internationale afspraak verdeelt infrarood in drie banden: IR-A van 780 tot 1400 nanometer, IR-B van 1400 tot 3000 nanometer, en IR-C daarboven (CIE, internationale verlichtingswoordenlijst). Alleen IR-A komt noemenswaardig door de huid heen. IR-B en IR-C worden vrijwel meteen in de bovenste laag opgenomen en worden daar warmte.

Een gewone infraroodlamp is een gloeilamp met een reflector. De gloeidraad wordt ongeveer 2400 tot 2500 kelvin heet en de piek van de straling ligt dan rond de 1200 nanometer. Philips schrijft in de eigen technische brochure dat ongeveer 90 procent van de energie als infrarode warmte wordt uitgezonden (Philips, technische informatie over infraroodlampen).

Het getal dat er echt toe doet komt uit de wondgeneeskunde. Onderzoekers die met water-gefilterd infrarood werken, hebben moeten opschrijven hoe hun apparaat verschilt van een gewone straler. Hun cijfer: een conventionele infraroodstraler zonder waterfilter zendt 50 tot 80 procent van zijn energie uit als IR-B en IR-C, terwijl hun eigen apparaat daar minder dan 0,5 procent van uitzendt (Hoffmann, Hartel en Mercer, 2016). Vertaald: van wat er uit een gewone warmtelamp komt, blijft het merendeel in de bovenste huidlagen steken als oppervlaktehitte.

De diepte van 5 tot 7 centimeter bestaat niet

Dit is de meest voorkomende onjuistheid in deze hele productcategorie, en hij is eenvoudig na te trekken.

• De wetenschappelijke commissie van de Europese Commissie publiceerde een overzicht van lichtdoordringing in de huid. Bij 1200 nanometer, precies de piek van een warmtelamp, is op 0,8 millimeter diepte nog 1 procent van het licht over (SCENIHR, Health Effects of Artificial Light, 2012).
• Een berekening met de meest gunstige aannames kwam uit op een maximale doordringing van 5378 micrometer, dus 5,4 millimeter. De auteurs schrijven er zelf bij dat hun methode de werkelijke waarden waarschijnlijk overschat (Ash et al., 2017).
• Een modelstudie die het hele spectrum doorrekende vond dat de doordringing toeneemt van ultraviolet naar zichtbaar licht, en in het infrarood juist weer afneemt, doordat water in het weefsel het licht wegvangt (Finlayson et al., 2022).
• De internationale commissie voor niet-ioniserende straling houdt het simpel: IR-A dringt de huid enkele millimeters binnen, IR-C wordt oppervlakkig opgenomen (ICNIRP over infrarood).

Niemand meet hetzelfde, want "penetratiediepte" is geen eenduidig begrip: de een meet waar 1 procent van het licht over is, de ander telt teruggestrooid licht mee. Maar zelfs de meest genereuze definitie komt uit op ongeveer een halve centimeter. Vijf tot zeven centimeter is er dus negen tot dertien keer naast.

De warmte gaat wel de diepte in, maar het licht doet dat niet. Dat zijn twee verschillende dingen.

Want dat is de nuance die het eerlijke verhaal compleet maakt. Je voelt de warmte wel degelijk dieper zitten dan een halve millimeter. Dat komt niet doordat de straling daar komt, maar doordat de opgewarmde huid zijn warmte doorgeeft via geleiding en via het bloed dat erdoorheen stroomt. Het effect is echt. De verklaring die erbij verkocht wordt, klopt alleen niet.

Wat warmte in je huid doet, en waar het ophoudt

Dit deel is oncontroversieel en goed gemeten. Warmte op de huid opent de bloedvaten. In rust stroomt er ongeveer 250 milliliter bloed per minuut door de huid; bij flinke opwarming van het hele lichaam kan dat oplopen tot 6 tot 8 liter per minuut (Charkoudian, 2003).

Lokaal verwarmen doet hetzelfde in het klein. Toen onderzoekers een stukje onderarm vijftig minuten lang op 42 graden hielden, steeg de doorbloeding daar naar ongeveer 81 procent van het maximale niveau. Bij 38 graden bleef het rond de 53 procent. Het verloop is telkens hetzelfde: eerst een snelle piek via een zenuwreflex, dan een korte dip, daarna een langzame stijging naar een plateau (Mack, Foote en Nelson, 2016).

Tot hier is alles aantoonbaar. De stap die daarna in vrijwel elke productbeschrijving wordt gezet, is dat niet. Van "meer doorbloeding" naar "geneest blessures", "voert afvalstoffen af" of "herstelt spieren sneller" is een sprong waar geen onderzoek onder ligt. Meer bloed door de huid is niet hetzelfde als een sneller herstellende spier eronder.

Luxyor Redlight 160

• 275 watt warmtelamp op een verrijdbaar statief, zodat je hem op de juiste plek richt
• Lampkop volledig verstelbaar via een flexibele arm, met beschermrooster
• Instelbare temperatuur, aanbevolen gebruik 15 tot 30 minuten op 30 tot 50 centimeter
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Redlight 160

Per toepassing: wat het onderzoek laat zien

Nu de klinische kant. We lopen de toepassingen langs waarvoor mensen een infraroodlamp kopen, en zeggen per stuk hoe sterk het bewijs is.

Lage rugpijn: het sterkste punt, met drie voorbehouden

Dit is de best onderbouwde toepassing van warmte, en de onderbouwing is bescheiden. Een Cochrane-overzicht van negen studies met samen 1.117 deelnemers vond matig bewijs dat warmtetherapie een kleine, kortdurende vermindering geeft van pijn en beperkingen bij mensen met acute en subacute lage rugpijn. Het effect na vijf dagen was 1,06 punt op een schaal van 0 tot 5, met een betrouwbaarheidsinterval van 0,68 tot 1,45 (French et al., 2006). De Amerikaanse internisten namen dat over als sterke aanbeveling: begin bij acute en subacute rugpijn met oppervlakkige warmte, massage, acupunctuur of manipulatie (Qaseem et al., ACP-richtlijn 2017).

De drie voorbehouden horen in dezelfde alinea, niet ergens onderaan verstopt.

• Het gaat om warmtewikkels, niet om een lamp. De studies gebruikten pleisters en wikkels die uren achtereen op de huid zitten op ongeveer 40 graden. Een lamp op 40 centimeter, een kwartier lang, is een andere blootstelling.
• Het geldt niet voor chronische rugpijn. Dezelfde ACP-richtlijn noemt warmte bij chronische rugpijn bewust níét. Daar staan oefentherapie, revalidatie en gedragsmatige behandelingen.
• Het overzicht is uit 2006 en is nooit bijgewerkt. Dat is twintig jaar geleden.

En de Nederlandse kant: de NHG-Standaard over aspecifieke lagerugpijn noemt warmte helemaal niet. Het beleid daar is voorlichting, activiteiten opbouwen en oefentherapie (NHG-Standaard Aspecifieke lagerugpijn).

Nek: hier is het oordeel ronduit negatief

Dit oordeel komt uit de Nederlandse fysiotherapierichtlijn en het is het scherpste dat we tegenkwamen: er is een matig niveau van bewijs dat infrarood en warmte in de vorm van hot packs bij nekpijn niet beter werken dan een nepbehandeling voor het verminderen van pijn en het verbeteren van de functie (KNGF-richtlijn Nekpijn, verantwoording en toelichting, 2016). De werkgroep raadt elektrotherapie bij nekpijn af.

Het onderzoek erachter wijst dezelfde kant op. In een dubbelblinde studie met 48 mensen met langdurige nekpijn verbeterden zowel de behandelde groep als de nepgroep, zonder verschil tussen de twee (Lai et al., 2014). Het Cochrane-overzicht over elektrotherapie bij nekpijn, waarin infrarood als vergelijkingsbehandeling voorkomt, bekeek twintig kleine studies en concludeerde dat er door de lage bewijskwaliteit geen uitspraak te doen is (Kroeling et al., 2013).

Artrose en reuma: comfort, geen behandeling

Het enige Cochrane-overzicht over warmte bij knieartrose omvatte drie studies met samen 179 patiënten. Warme pakkingen gaven geen aangetoond voordeel; ijsmassage deed het op sommige uitkomsten juist beter (Brosseau et al., 2003). Bij reumatoïde artritis, zeven studies met 328 deelnemers, luidt de conclusie dat oppervlakkige warmte en koude als palliatieve behandeling gebruikt kunnen worden, dus als verlichting van klachten (Welch et al., 2002).

Er is één studie die een echte Philips-infraroodlamp gebruikte bij knieartrose, en die is leerzaam om een andere reden. Zestig deelnemers kregen twaalf weken lang ofwel een combinatie van echografie en interferentiestroom, ofwel alleen infrarood op 60 centimeter, een kwartier per keer. De infraroodgroep deed het significant slechter dan de combinatiegroep (Usman, Maharaj en Kaka, 2019). Er was geen controlegroep en geen nepbehandeling, dus de studie toont niet aan dat infrarood werkt. Ze toont aan dat infrarood alleen onderdoet voor een actieve behandeling.

Spieren en sportherstel: het misverstand zit in wat er precies verbetert

Voor spierpijn na inspanning is er een netwerk-meta-analyse van 59 gerandomiseerde studies met 1.367 deelnemers. Binnen de eerste 24 en 48 uur scoorde de warme pakking het best op pijnbeleving, daarna nam koude het over (Wang et al., 2022). Let op twee dingen: het gaat om warme pakkingen die op de huid liggen, niet om straling, en het gaat om hoe erg de spierpijn voelt, niet om hoe snel de spier herstelt.

Op dat tweede punt is het systematische overzicht over infrarood bij houding- en bewegingsklachten expliciet: infrarood heeft er niet in geslaagd het spierherstel na sportblessures te bevorderen, en infraroodkleding gaf bij sporters geen enkel voordeel op spierschade binnen 72 uur (Tsagkaris et al., 2022). De bloedwaarden die spierschade meten verbeteren niet, en de kracht komt niet sneller terug.

De studie waar webshops mee schermen

Zoek je "infrarood rugpijn onderzoek", dan kom je bijna altijd bij dezelfde publicatie uit. Veertig mensen met chronische lage rugpijn, zeven wekelijkse sessies, en de pijnscore daalde in de behandelde groep van 6,9 naar 3,0 tegen 7,4 naar 6,0 in de nepgroep (Gale, Rothbart en Li, 2006). Dat klinkt overtuigend. Er zitten alleen vier gaten in.

• Er bleven 39 mensen over voor de analyse. Dat is te klein om een betrouwbaar effect uit af te leiden.
• De deelnemers kwamen uit de patiëntenlijsten van één pijnkliniek.
• De fabrikant van het apparaat wordt in het abstract bij naam genoemd. Dat is ongebruikelijke taal in een wetenschappelijke samenvatting.
• De nepbehandeling was hetzelfde apparaat zonder stroom. Dat wordt niet warm, dus iedere deelnemer wist meteen in welke groep hij zat.

Zet daar de grootste studie in dit vakgebied naast. Honderdachtenveertig mensen met chronische lage rugpijn, twaalf sessies over vier weken, gevolgd tot twaalf maanden. Het verschil met de nepbehandeling op pijn was 0,01 punt, met een betrouwbaarheidsinterval van min 0,94 tot 0,96. De titel is zo duidelijk als het maar kan: fotobiomodulatie is niet beter dan een nepbehandeling (Guimarães et al., 2021). Die studie gebruikte laser en LED, dus geen warmtestraling. Maar het is wel de weerlegging van de claim dat infrarood licht chronische rugpijn geneest.

Het probleem dat dit hele vakgebied achtervolgt

Er is een reden waarom warmteonderzoek zo moeilijk hard te maken is, en die is fundamenteel: je kunt warmte niet blinderen. Bij een pil krijgt de helft een nepversie en weet niemand wie wat kreeg. Bij warmte voelt iedere deelnemer meteen of hij verwarmd wordt. Alles wat mensen daarna zelf rapporteren over pijn, stijfheid of vermoeidheid is daardoor mede gekleurd door verwachting.

Het overzicht over infrarood bij bewegingsklachten benoemt het letterlijk: het blinderen van deze studies blijft lastig, omdat deelnemers doorhebben in welke groep ze zitten (Tsagkaris et al., 2022). Een grote analyse van 194 publicaties over nepbehandelingen bij pijnstudies vond dat deelnemers bij niet-medicamenteuze behandelingen in minder dan een kwart van de studies daadwerkelijk geblindeerd worden, en dat vrijwel nooit wordt gerapporteerd of de blindering is gelukt (Hohenschurz-Schmidt et al., 2023).

Wat betekent dat voor jou? Dat "het helpt mij" en "het middel werkt" bij warmte nooit helemaal uit elkaar te trekken zijn. Dat is geen reden om een warmtelamp niet te gebruiken. Het is wel de reden waarom wij er geen genezingsclaims aan hangen.

Drie claims die het niet halen

Deze drie kom je het vaakst tegen bij infraroodlampen. We hebben ze alle drie tegen de literatuur gelegd.

Claim 1: het helpt bij verkoudheid en verstopte voorhoofdsholten

We hebben hier gericht naar gezocht. Er bestaat geen enkele gerandomiseerde studie waarin een infraroodwarmtelamp is getest bij verkoudheid, een verstopte neus of een ontsteking van de voorhoofdsholten. Wat er wel is, gaat over het dichtstbijzijnde onderzochte principe: verwarmde, bevochtigde lucht. Cochrane bekeek zes studies met 387 deelnemers en concludeerde dat er geen voordeel en geen nadeel is aangetoond, bij lage bewijskwaliteit (Singh et al., 2017).

In een Britse praktijkstudie met 871 mensen met langdurige neus- en bijholteklachten verminderde stomen alleen de hoofdpijn en verder niets (Little et al., 2016). Thuisarts.nl zegt het net zo nuchter: van stomen word je niet sneller beter, maar je klachten kunnen wel minder worden (Thuisarts.nl, ik ben verkouden).

Oordeel: onvoldoende onderzocht, en het mechanisme wringt. Een warmtelamp geeft geen vochtige lucht. Warm op je gezicht kan prettig voelen als je verkouden bent, maar hij bekort geen verkoudheid en opent geen holtes.

Claim 2: het bouwt collageen op en verjongt je huid

Hier ligt het precies andersom dan de reclame suggereert, en dit is het deel dat je het minst vaak leest.

De studie die webshops standaard aanhalen voor huidverbetering gebruikte 136 vrijwilligers en panelen met een intensiteit van 5,9 tot 13,3 milliwatt per vierkante centimeter. De onderzoekers noemen hun behandeling in het abstract letterlijk niet-thermische fotobiomodulatie, en het onderzoek werd volledig betaald door een fabrikant van lichtapparatuur (Wunsch en Matuschka, 2014). Een warmtelamp waarvan de hele werking op voelbare warmte berust, is per definitie geen niet-thermische behandeling. De internationale definitie van fotobiomodulatie zegt dat met zoveel woorden (Anders, Lanzafame en Arany, 2015).

Er is bovendien onderzoek dat de andere kant op wijst. Bij mensen die herhaald werden blootgesteld aan infrarood, drie keer per week gedurende vier weken, daalde de aanmaak van collageen type I en steeg het enzym dat collageen afbreekt. Bij eenmalige blootstelling gebeurde juist het omgekeerde (Kim et al., 2006). In een andere studie reageerde 80 procent van de deelnemers op IR-A met een verhoging van datzelfde afbraakenzym, en daalde de hoeveelheid antioxidanten in de huid meetbaar (Schroeder et al., 2008). Warmte alleen, los van de straling, doet iets vergelijkbaars (Cho et al., 2009).

Eerlijk is eerlijk: dat beeld wordt betwist. Een methodologisch overzicht liet zien dat veel van deze studies de stralingsdosis en de warmte-uitwisseling onvoldoende in de gaten hielden (Piazena en Kelleher, 2010). Anderen wijzen erop dat glas- en staalarbeiders ondanks jarenlange hoge infraroodblootstelling weinig chronische huidschade laten zien, en dat het daarom voorbarig is om infraroodfilters in zonnebrandcrème te stoppen (Diffey en Cadars, 2016). En infrarood speelt volgens ICNIRP geen rol bij het ontstaan van huidkanker.

Oordeel: niet van toepassing, en mogelijk averechts. De discussie onder deskundigen gaat over infrarood op zonlichtniveau. Niemand in die discussie verdedigt dat je dagelijks een geconcentreerde warmtebron op hetzelfde stukje gezicht richt. Richt een warmtelamp niet op je gezicht.

Claim 3: cellulite, ontgiften en een sterker immuunsysteem

Deze drie kunnen kort.

• Cellulite. Het enige systematische overzicht op dit onderwerp bekeek 67 publicaties en concludeert letterlijk dat bij geen enkele onderzochte cellulitebehandeling duidelijk bewijs van goede werkzaamheid gevonden kon worden (Luebberding, Krueger en Sadick, 2015).
• Ontgiften. Die claim hangt volledig aan zweten, en van een lokale lamp op je schouder ga je nauwelijks zweten. Waarom het ook bij hele-lichaamswarmte niet standhoudt, staat in het artikel over de infrarood sauna en het onderzoek.
• Immuunsysteem. Het enige aanknopingspunt is een studie uit 1990 met vijftig deelnemers, over sauna, dus over het hele lichaam, zonder blindering en nooit overtuigend herhaald (Ernst et al., 1990). Een lamp op één plek is daar niet uit af te leiden.

Er bestaat wel sterk infraroodonderzoek, maar niet over jouw lamp

Dit is het meest interessante deel van het dossier, en vrijwel geen enkele webshop vertelt het. Er is namelijk wel degelijk overtuigend klinisch onderzoek met infrarood-A, alleen gaat het over een ander apparaat.

Water-gefilterd infrarood-A leidt het licht van een halogeenlamp door een cuvet met water. Water absorbeert precies de banden die anders de huid oppervlakkig verhitten, rond 970, 1197 en 1400 nanometer. Wat overblijft is smalbandig infrarood-A dat verder komt (Piazena, Müller en Vaupel, 2022).

De resultaten zijn serieus. Bij 111 patiënten na buikchirurgie gaf bestraling na de operatie een betere wondgenezing, minder pijn en een hogere zuurstofspanning in het weefsel (Hartel et al., 2006). In een studie onder 400 patiënten halveerde één bestraling van twintig minuten vóór de operatie het aantal wondinfecties, van 12,1 naar 5,1 procent (Künzli et al., 2013). Bij chronische beenzweren sloten de wonden gemiddeld in 14 in plaats van 42 dagen (Hoffmann, Hartel en Mercer, 2016).

En dan de zin waarom je dat niet naar een huishoudelijke lamp mag doortrekken, uit datzelfde overzicht: een gefilterde straler zendt minder dan 0,5 procent IR-B en IR-C uit, tegenover 50 tot 80 procent bij een conventionele straler zonder waterfilter, en bij een gelijke huidtemperatuur levert de gefilterde variant vier tot negen keer zoveel bruikbaar IR-A af. Onderzoekers die met beide werkten, maten dat conventioneel infrarood een hetere huid geeft en een koelere diepte, en gefilterd infrarood precies andersom (Hoffmann, 2009).

Vertaald: een gewone warmtelamp moet vier tot negen keer zoveel hitte op je huid zetten om in de diepte hetzelfde te bereiken. Dat is geen detail. Het is tegelijk de reden dat de resultaten hierboven niet gelden voor een lamp uit de winkel, én de reden dat de huid bij een gewone lamp meer te verduren krijgt.

Veiligheid: dit is het deel dat er wel toe doet

Over de gezondheidswinst valt te twisten. Over de risico's veel minder, en die zijn goed te beheersen zodra je weet waar ze zitten.

De ogen zijn het echte aandachtspunt

Bij fel zichtbaar licht knijp je vanzelf je ogen dicht. Bij infrarood gebeurt dat niet, want er is nauwelijks een visuele prikkel. De internationale stralingscommissie schrijft dat het ontbreken van die prikkel de afweerreactie wegneemt en dat je er daarom niet van uit mag gaan dat je pupil zich vernauwt (ICNIRP-richtlijn, Health Physics 2013). De warmte op je hoornvlies waarschuwt je wel, maar je ooglens en netvlies voelen niets.

Diezelfde richtlijn geeft de grenswaarden voor het oog, en die zijn strenger naarmate je langer kijkt: 3.200 watt per vierkante meter mag tien seconden, 569 bij honderd seconden, en vanaf ongeveer zeventien minuten nog maar 100 watt per vierkante meter. Hoe langer de sessie, hoe verder je weg moet.

Dat infrarood de ooglens kan aantasten is geen theorie. Het is het klassieke beroepsrisico van glasblazers en ovenwerkers. In een Zweeds onderzoek onder 209 glasarbeiders met minstens twintig jaar blootstelling, vergeleken met 298 controles, was in de groep boven de zeventig het risico op gezichtsverlies door staar 2,5 keer hoger en het risico op een staaroperatie twaalf keer hoger (Lydahl en Philipson, 1984). Modern onderzoek laat zien dat die schade thermisch is en niet fotochemisch (Söderberg et al., 2016).

Zet dat wel in verhouding: dat waren mensen die twintig jaar of langer, dagelijks, in intense straling werkten. Een kwartier thuis is iets heel anders. Maar het is precies de reden waarom elke fabrikant hetzelfde schrijft: kijk niet in de lamp en houd je ogen dicht. Philips schrijft het zo: kijk niet rechtstreeks in de brandende lamp en houd je ogen gesloten. Waarom een goede bril daarbij prettig werkt, staat in het artikel over de roodlichtbril.

Afstand en tijd: het enige getal dat telt staat in jouw handleiding

Kijk naar wat fabrikanten voorschrijven, en je ziet meteen dat wattage niets zegt.

Een lamp van 100 watt vraagt hier meer afstand dan een van 200 watt. Dat komt doordat de reflector, het filter en de bundelhoek bepalen hoeveel straling er per vierkante centimeter aankomt, niet het opgenomen vermogen. De conclusie is simpel: neem nooit de afstand van de ene lamp over voor een andere. Alleen de handleiding van jouw eigen apparaat telt.

Waarom die afstand zo nauw luistert, is eenvoudige natuurkunde. De intensiteit neemt af met het kwadraat van de afstand. Ga je van 40 naar 20 centimeter, dan krijg je geen twee keer maar vier keer zoveel warmte op je huid. Dat is precies de fout die mensen maken als ze "er niets van voelen" en dichterbij schuiven.

De marge is namelijk klein. Pijn ontstaat in de menselijke huid net boven de 43 graden, en zodra de onderste laag van de opperhuid 44 graden bereikt, treedt weefselschade op (Martin en Falder, 2017). Tussen aangenaam warm en beschadigend zit dus ongeveer één graad. Daarom is de regel van elke fabrikant ook zo strak: de warmte moet de hele sessie comfortabel blijven, en val nooit in slaap bij een brandende lamp.

Hitte-erytheem: de schade die sluipt

Dit is het risico dat mensen niet zien aankomen, omdat er geen brandwond aan te pas komt. Herhaalde warmte op dezelfde plek, juist onder de verbrandingsgrens en meestal onder de 45 graden, kan een netvormige roodbruine verkleuring van de huid geven. Het ontstaat over weken tot jaren. De verkleuring kan na maanden tot jaren wegtrekken, maar blijvende pigmentatie of littekens komen voor (Erythema ab igne, StatPearls, 2025). In zeldzame gevallen is er kwaadaardige ontaarding beschreven (Wilder, Frieder en Menter, 2021).

De gedocumenteerde gevallen gaan over kruiken, kachels, warmtekussens en laptops. Wij hebben geen casusreeks gevonden die dit specifiek aan therapielampen toeschrijft. Het mechanisme is alleen precies hetzelfde. Wissel dus af van plek, gebruik niet dagelijks een halfuur dezelfde stand op hetzelfde stukje huid, en laat een blijvende verkleuring beoordelen.

Wie beter oppast of eerst overlegt

Deze lijst komt grotendeels van de fabrikant zelf, en dat maakt hem lastig te weerspreken. Philips schrijft dat je een infraroodlamp niet gebruikt (Philips over wanneer je InfraCare niet gebruikt):

• Als je warmte niet goed voelt. Bij gevorderde diabetes, zenuwschade of het gebruik van pijnstillers valt de waarschuwing weg die je normaal beschermt. Dit is het belangrijkste punt van de hele lijst.
• Bij verstoorde warmteregeling of slechte doorbloeding. Hetzelfde probleem, andere oorzaak.
• Bij ernstige aandoeningen zonder overleg met je arts: hartaandoeningen, acute ontstekingsziekten, trombose, stollingsstoornissen.
• Bij zwelling of ontsteking, omdat warmte de klachten juist kan verergeren, en bij oedeem.
• Bij aandoeningen met zenuwbeschadiging zoals het carpaletunnelsyndroom of multipele sclerose, en bij implantaten in of nabij het gebied.
• Bij zwangerschap: niet op of vlak bij de buik.
• Niet op beschadigde of geïrriteerde huid, op wonden, of op huid waar net een crème met bijvoorbeeld menthol op zit.

Twee groepen verdienen extra aandacht. Ouderen voelen warmte minder goed en zweten minder, en medicijngebruik kan dat versterken (RIVM, risicogroepen bij hitte, 2023). En kinderen: in een analyse van 447 brandwonden door warmtebronnen in huis was 43 procent jonger dan vijf jaar (Brewer et al., 2021). Een brandende lamp hoort niet onbeheerd in een ruimte met kleine kinderen.

Eén misverstand dat we wél willen rechtzetten: lichtgevoeligheid door medicijnen, zoals bij bepaalde antibiotica en plaspillen, is een probleem van ultraviolet en zichtbaar licht, niet van infrarood (DermNet, geneesmiddelgeïnduceerde lichtgevoeligheid). Bij een warmtelamp draait het niet om fototoxiciteit maar om een gedempt warmtegevoel.

Brand en opstelling

Een warmtelamp is een warmtebron van honderden watts. In stallen zijn verwarmingstoestellen de belangrijkste brandoorzaak, en warmtelampen zijn daarbinnen de grootste boosdoener (Rutgers, Fire Prevention and Safety Measures Around the Farm, 2019). Praktisch betekent dat: houd minstens een meter vrij tot brandbare spullen zoals gordijnen, dekens en papier, zet de lamp stabiel neer zodat hij niet kan omvallen, dek hem nooit af, sluit hem rechtstreeks op het stopcontact aan in plaats van op een haspel, en zet hem na gebruik uit.

Waar je een goede lamp aan herkent

Wat echt iets zegt: een Nederlandstalige handleiding waarin een concrete afstand, een maximale tijd en de contra-indicaties staan, en een verantwoordelijke partij met een adres in de EU. Een los peertje zonder handleiding voldoet daar niet aan, hoe goedkoop het ook is. Meer over dat verschil staat in het artikel over een goedkope infraroodlamp of een therapielamp op statief.

Wat wij hier wel en niet uit concluderen

Wij verkopen infraroodlampen. Op basis van al het bovenstaande zeggen we daar het volgende over.

Luxyor Redlight 120

• Compacte 275 watt warmtelamp voor gericht gebruik op één plek
• Verstelbaar, zodat je de warmte op de schouder, rug of knie richt
• Bedoeld voor korte sessies, niet voor uren achter elkaar
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Redlight 120

Wat we niet zeggen: dat een warmtelamp vijf tot zeven centimeter diep doordringt, dat het hetzelfde is als roodlichttherapie, dat het je huid verjongt, je ontgift, je immuunsysteem versterkt, je verkoudheid verkort of een aandoening behandelt. Dat kan het onderzoek niet dragen, en een deel ervan wijst zelfs de andere kant op.

Wat we wel zeggen: een infraroodlamp geeft gerichte, aangename warmte op één plek. De doorbloeding van de huid neemt aantoonbaar toe. Bij acute lage rugpijn is warmte een van de weinige zelfzorgopties die in een richtlijn staat. Bij spierpijn na sporten laat het onderzoek zien dat warmte in de eerste dagen de pijnbeleving verzacht, al is dat gemeten met warme pakkingen en niet met een lamp. En, misschien het nuchterste argument van allemaal: warmte maakt de drempel lager om weer in beweging te komen, en bewegen is wat élke richtlijn bij rugklachten aanbeveelt. De lamp is een opstapje, geen vervanging.

Wat de zwakke plek van dat antwoord is, geven we er meteen bij. Warmte prettig vinden is subjectief, het effect is grotendeels tijdelijk, en bij warmte is nooit precies te scheiden wat de warmte doet en wat de verwachting doet. Daarom hanteren we 60 dagen bedenktijd, zodat je het in je eigen huis kunt uitproberen in plaats van erop te moeten vertrouwen.

Waar je op moet letten bij claims over infraroodlampen

Met het bovenstaande herken je de meeste onzin meteen. Dit zijn de patronen die je het vaakst tegenkomt.

• Een diepte in centimeters. Vijf tot zeven centimeter, soms zelfs tien. Het hoogst berekende getal in de literatuur is een halve centimeter, en dat is waarschijnlijk al te hoog.
• Roodlichtonderzoek gebruikt voor een warmtelamp. Studies met LED-panelen van 5 tot 15 milliwatt per vierkante centimeter zeggen niets over een lamp die zijn werk doet met voelbare warmte.
• Golflengtes van 660 en 850 nanometer op de doos van een gloeilamp. Een gloeidraad zendt een breed spectrum uit met een piek rond 1200 nanometer. Losse getallen suggereren een precisie die er niet is.
• Onderzoek naar water-gefilterd infrarood als onderbouwing. Dat is een ander apparaat, met meer dan 99 procent van de oppervlakkige banden eruit gefilterd.
• Ontgiften. Zodra dat woord valt, weet je genoeg. Van een lamp op je schouder ga je niet eens zweten.
• Collageen en huidverjonging. Voor dit apparaat niet onderbouwd, en er is onderzoek dat de andere kant op wijst.
• Een studie met veertig deelnemers als bewijs. Dat gebeurt continu, en het gaat vrijwel altijd om dezelfde publicatie uit 2006.
• Geen enkele bron. "Wetenschappelijk bewezen" zonder vermelding van welke studie, hoeveel mensen en welk apparaat is een slogan.
• Geen afstand en geen tijd. Een aanbieder die niet vertelt op hoeveel centimeter en hoe lang je de lamp gebruikt, laat het belangrijkste weg.

Tot slot

De eerlijke stand van zaken is dit. Een infraroodlamp warmt de bovenste millimeters van je huid op, en de warmte verspreidt zich van daaruit verder via geleiding en doorbloeding. Het bewijs voor pijnverlichting is smal, kortdurend en komt grotendeels van warmtewikkels in plaats van lampen. Voor nekpijn zegt de Nederlandse richtlijn dat het niet beter is dan een nepbehandeling. Het overtuigende infraroodonderzoek dat wel bestaat, gaat over een gefilterd apparaat in het ziekenhuis.

Dat is minder dan wat je elders leest, en het is precies wat het is. Een warmtelamp is geen medisch apparaat en geen wondermiddel. Het is een eenvoudige, prettige manier om een plek op je lichaam warm te maken, met een paar duidelijke regels over afstand, tijd en je ogen. Wil je verder kijken, dan vind je de modellen bij de infraroodlampen, en praktische richtlijnen in de handleiding voor het gebruik van een infraroodlamp.

Bronnen

Alle onderstaande bronnen zijn peer-reviewed publicaties, officiële richtlijnen of normen. De links gaan rechtstreeks naar het origineel, zodat je alles zelf kunt nalezen.

1. CIE (2020). Infrared radiation, term 17-21-004. International Lighting Vocabulary, CIE S 017:2020. cie.co.at
2. ICNIRP. Infrared radiation (780 nm tot 1 mm), themapagina. icnirp.org
3. ICNIRP (2013). Guidelines on Limits of Exposure to Incoherent Visible and Infrared Radiation. Health Physics 105(1):74-96. icnirp.org (pdf)
4. Philips Lighting (2007). Technical information and support facilities, Philips infrared lamps. prolight.info (pdf)
5. SCENIHR, Europese Commissie (2012). Health Effects of Artificial Light, secties 3.4.1 en 3.4.2. ec.europa.eu (pdf)
6. Ash C, Dubec M, Donne K, Bashford T (2017). Effect of wavelength and beam width on penetration in light-tissue interaction using computational methods. Lasers in Medical Science 32(8):1909-1918. PMCID PMC5653719
7. Finlayson L, Barnard IRM, McMillan L, et al. (2022). Depth Penetration of Light into Skin as a Function of Wavelength from 200 to 1000 nm. Photochemistry and Photobiology 98(4):974-981. open access pdf
8. Kaub L, Schmitz C (2023). Comparison of the Penetration Depth of 905 nm and 1064 nm Laser Light in Surface Layers of Biological Tissue Ex Vivo. Biomedicines 11(5):1355. doi:10.3390/biomedicines11051355
9. Charkoudian N (2003). Skin blood flow in adult human thermoregulation: how it works, when it does not, and why. Mayo Clinic Proceedings 78(5):603-612. mayoclinicproceedings.org
10. Mack GW, Foote KM, Nelson WB (2016). Cutaneous Vasodilation during Local Heating: Role of Local Cutaneous Thermosensation. Frontiers in Physiology 7:622. doi:10.3389/fphys.2016.00622
11. French SD, Cameron M, Walker BF, Reggars JW, Esterman AJ (2006). Superficial heat or cold for low back pain. Cochrane Database of Systematic Reviews CD004750. cochrane.org
12. Qaseem A, Wilt TJ, McLean RM, Forciea MA (2017). Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine 166(7):514-530. volledige tekst (pdf)
13. NHG. NHG-Standaard Aspecifieke lagerugpijn. richtlijnen.nhg.org
14. KNGF (2016). KNGF-richtlijn Nekpijn, verantwoording en toelichting, sectie C.1.3 Elektrotherapie. pdf
15. Lai CH, Leung TK, Peng CW, et al. (2014). Effects of far-infrared irradiation on myofascial neck pain: a randomized, double-blind, placebo-controlled pilot study. Journal of Alternative and Complementary Medicine 20(2):123-129. doi:10.1089/acm.2013.0122
16. Kroeling P, Gross A, Graham N, et al. (2013). Electrotherapy for neck pain. Cochrane Database of Systematic Reviews CD004251. cochrane.org
17. Brosseau L, Yonge K, Welch V, et al. (2003). Thermotherapy for treatment of osteoarthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews CD004522. cochrane.org
18. Welch V, Brosseau L, Casimiro L, et al. (2002). Thermotherapy for treating rheumatoid arthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews CD002826. cochrane.org
19. Usman Z, Maharaj SS, Kaka B (2019). Effects of combination therapy and infrared radiation on pain, physical function, and quality of life in subjects with knee osteoarthritis. Hong Kong Physiotherapy Journal 39(2):133-142. volledige tekst
20. Wang Y, Lu H, Li S, et al. (2022). Effect of cold and heat therapies on pain relief in patients with delayed onset muscle soreness: A network meta-analysis. Journal of Rehabilitation Medicine 54:jrm00258. doaj.org
21. Tsagkaris C, Papazoglou AS, Eleftheriades A, et al. (2022). Infrared Radiation in the Management of Musculoskeletal Conditions and Chronic Pain: A Systematic Review. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education 12(3):334-343. doi:10.3390/ejihpe12030024
22. Gale GD, Rothbart PJ, Li Y (2006). Infrared therapy for chronic low back pain: a randomized, controlled trial. Pain Research and Management 11(3):193-196. PMID 16960636
23. Guimarães LS, Costa LCM, Araujo AC, et al. (2021). Photobiomodulation therapy is not better than placebo in patients with chronic nonspecific low back pain: a randomised placebo-controlled trial. Pain 162(6):1612-1620. PMID 33449509
24. Hohenschurz-Schmidt D, Draper-Rodi J, Vase L, et al. (2023). Blinding and sham control methods in trials of physical, psychological, and self-management interventions for pain (article II). PAIN 164(3). volledige tekst (pdf)
25. Singh M, Singh M, Jaiswal N, Chauhan A (2017). Heated, humidified air for the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews CD001728. cochrane.org
26. Little P, Stuart B, Mullee M, et al. (2016). Effectiveness of steam inhalation and nasal irrigation for chronic or recurrent sinus symptoms in primary care. CMAJ 188(13):940-949. doi:10.1503/cmaj.160362
27. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben verkouden. thuisarts.nl
28. Anders JJ, Lanzafame RJ, Arany PR (2015). Low-Level Light/Laser Therapy Versus Photobiomodulation Therapy. Photomedicine and Laser Surgery 33(4):183-184. doi:10.1089/pho.2015.9848
29. Wunsch A, Matuschka K (2014). A controlled trial to determine the efficacy of red and near-infrared light treatment. Photomedicine and Laser Surgery 32(2):93-100. doi:10.1089/pho.2013.3616
30. Kim MS, Kim YK, Cho KH, Chung JH (2006). Regulation of type I procollagen and MMP-1 expression after single or repeated exposure to infrared radiation in human skin. Mechanisms of Ageing and Development 127(12):875-882. PMID 17067654
31. Schroeder P, Lademann J, Darvin ME, et al. (2008). Infrared radiation-induced matrix metalloproteinase in human skin: implications for protection. Journal of Investigative Dermatology 128(10):2491-2497. PMID 18449210
32. Cho S, Shin MH, Kim YK, et al. (2009). Effects of infrared radiation and heat on human skin aging in vivo. Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings 14(1):15-19. PMID 19675547
33. Piazena H, Kelleher DK (2010). Effects of infrared-A irradiation on skin: discrepancies in published data. Photochemistry and Photobiology 86(3):687-705. doi:10.1111/j.1751-1097.2010.00729.x
34. Diffey B, Cadars B (2016). An appraisal of the need for infrared radiation protection in sunscreens. Photochemical and Photobiological Sciences 15(3):361-364. doi:10.1039/c5pp00451a
35. Horton L, Brady J, Kincaid CM, et al. (2023). The effects of infrared radiation on the human skin. Photodermatology, Photoimmunology and Photomedicine 39(6):549-555. doi:10.1111/phpp.12899
36. Luebberding S, Krueger N, Sadick NS (2015). Cellulite: an evidence-based review. American Journal of Clinical Dermatology 16(4):243-256. doi:10.1007/s40257-015-0129-5
37. Ernst E, Pecho E, Wirz P, Saradeth T (1990). Regular sauna bathing and the incidence of common colds. Annals of Medicine 22(4):225-227. PMID 2248758
38. Hoffmann G (2009). Water-filtered infrared-A (wIRA) in acute and chronic wounds. GMS Krankenhaushygiene Interdisziplinär 4(2):Doc12. PMCID PMC2831245
39. Hoffmann G, Hartel M, Mercer JB (2016). Heat for wounds, water-filtered infrared-A (wIRA) for wound healing, a review. GMS German Medical Science 14:Doc08. doi:10.3205/000235
40. Piazena H, Müller W, Vaupel P (2022). Physical and Photobiological Basics of wIRA-Hyperthermia. In: Water-filtered Infrared A (wIRA) Irradiation, hoofdstuk 3. ncbi.nlm.nih.gov
41. Hartel M, Hoffmann G, Wente MN, et al. (2006). Randomized clinical trial of the influence of local water-filtered infrared A irradiation on wound healing after abdominal surgery. British Journal of Surgery 93(8):952-960. PMID 16845694
42. Künzli BM, Liebl F, Nuhn P, et al. (2013). Impact of preoperative local water-filtered infrared A irradiation on postoperative wound healing. Annals of Surgery 258(6):887-894. PMID 24169161
43. Lydahl E, Philipson B (1984). Infrared radiation and cataract II. Epidemiologic investigation of glass workers. Acta Ophthalmologica 62(6):976-992. PMID 6524322
44. Söderberg PG, Talebizadeh N, Yu Z, Galichanin K (2016). Does infrared or ultraviolet light damage the lens? Eye 30:241-246. doi:10.1038/eye.2015.266
45. IEC 62471:2006 / EN 62471:2008. Photobiological safety of lamps and lamp systems. webstore.iec.ch
46. IEC 60335-2-27:2024. Household and similar electrical appliances, particular requirements for appliances for skin exposure to optical radiation. webstore.iec.ch
47. Martin NA, Falder S (2017). A review of the evidence for threshold of burn injury. Burns 43(8):1624-1639. PMID 28536038
48. Sathe NC, Roach JP. Erythema Ab Igne. StatPearls, bijgewerkt 2025. ncbi.nlm.nih.gov
49. Wilder EG, Frieder JH, Menter MA (2021). Erythema Ab Igne and Malignant Transformation to Squamous Cell Carcinoma. Cutis 107(1):51-53. PMID 33651859
50. Philips. When should I not use my Philips InfraCare. philips.com
51. Philips. InfraCare HP3621, gebruiksaanwijzing. documents.philips.com (pdf)
52. Beurer. Infrarotlampe IL 11 en IL 21, gebruiksaanwijzing. beurer.com (pdf)
53. Philips. InfraCare HP3641, gebruiksaanwijzing met behandelafstand. notice (pdf)
54. OSRAM Sylvania. Hazard note bij infraroodlampen van 250 watt (R40 en BR40), met minimale afstand. pdf
55. RIVM en GGD GHOR Nederland (2023). Achtergronddocument Risicogroepen bij de richtlijn Hitte en gezondheid. rivm.nl (pdf)
56. Brewer CCF, Mabvuure NT, Pinto-Lopes R, El-Muttardi N (2021). Epidemiology and outcomes of radiator burns at a high throughput burns centre. Annals of Burns and Fire Disasters. PMCID PMC8396153
57. DermNet (2023). Drug-induced photosensitivity. dermnetnz.org
58. Rutgers Cooperative Extension (2019). Fire Prevention and Safety Measures Around the Farm, Fact Sheet FS608. njaes.rutgers.edu