Roodlicht bij pigmentvlekken en littekens: wat kun je verwachten
In het kort
Bij pigmentvlekken en littekens is de eerlijke samenvatting kort: er is onderzoek gedaan, maar het is klein, wisselend en niet met apparaten voor thuis. Hier lees je wat er wel en niet bekend is en hoe je er nuchter mee omgaat.
- Welke soorten pigment en littekens er zijn
- Waar het onderzoek sterk en waar het zwak is
- Melasma vraagt extra terughoudendheid
- Zelf je dosering uitrekenen in joule per vierkante centimeter
Van alle vragen over roodlicht zijn deze twee het lastigst om eerlijk te beantwoorden. Doet roodlicht iets met pigmentvlekken? En helpt het bij een litteken? Op internet vind je overtuigde ja's en net zo overtuigde nee's, meestal zonder bron.
Dit artikel doet iets anders. Het legt uit welke soorten pigment en littekens er zijn, wat er in onderzoek is bekeken, hoe apparaten in die studies werden ingesteld, en vooral waar de onzekerheid zit. Wij beloven hier niets, want dat kan niemand op basis van wat er nu ligt. Wat wel kan, is je genoeg achtergrond geven om zelf een verstandige keuze te maken.
Vooraf een belangrijk punt. Een litteken en een pigmentvlek zijn zichtbare kenmerken van de huid. Wie er last van heeft, doet er goed aan een huisarts, dermatoloog of huidtherapeut te raadplegen, zeker als een vlek verandert. Een lichtapparaat thuis is geen vervanging voor die beoordeling.
Waar we het precies over hebben
Pigmentvlek en litteken zijn verzamelnamen. Onder die twee woorden zitten aandoeningen die ontstaan door heel verschillende processen. Dat is meteen de reden dat onderzoeksresultaten zo slecht te vertalen zijn naar jouw situatie.
| Type | Hoe het ontstaat | Waar het meestal zit |
|---|---|---|
| Zonvlekken, ook lentigines | Jarenlange blootstelling aan zonlicht | Handruggen, onderarmen, gezicht, decollete |
| Melasma | Hormonen en licht samen, vaak in vlakken | Wangen, bovenlip, voorhoofd |
| Pigment na ontsteking | Rest van een puist, wondje of irritatie | Overal waar de ontsteking zat |
| Atrofisch litteken | Verlies van weefsel, ligt lager dan de huid | Na acne, vaak wangen en slapen |
| Hypertrofisch litteken | Te veel bindweefsel, blijft binnen de wond | Na snijwond, operatie of brandwond |
| Keloid | Bindweefsel dat buiten de wondranden groeit | Borstkas, schouders, oorlellen |
| Striae | Rek in de huid, eerst rood, later wit | Buik, heupen, bovenbenen, borsten |
Een studie naar een vers rood litteken na een operatie zegt dus weinig over een wit litteken van tien jaar oud. En melasma gedraagt zich anders dan een zonvlek, ook al zien ze er op een foto vergelijkbaar uit.
Wat het onderzoek wel en niet laat zien
Er is de afgelopen twintig jaar behoorlijk wat gepubliceerd over licht in het rode en nabij infrarode gebied en de huid. Toch is de bewijskracht voor deze twee onderwerpen beperkt. Dat komt door een handvol terugkerende problemen.
| Onderwerp | Wat er onderzocht is | Hoe stevig dat staat |
|---|---|---|
| Verse littekens na operatie | Kleine studies met medische apparatuur in klinieken | Wisselende uitkomsten, weinig herhaling |
| Oude, uitgerijpte littekens | Nauwelijks onderzocht | Onbekend |
| Striae | Enkele kleine studies, vaak in combinatie met andere behandeling | Te weinig om iets te zeggen |
| Pigment na ontsteking | Voornamelijk als bijvangst in acnestudies | Zwak, geen hoofdvraag van het onderzoek |
| Melasma | Wel onderzocht, maar vooral met andere lichtbronnen | Terughoudendheid is hier het advies |
| Zonvlekken | Zeer weinig specifiek onderzoek | Onbekend |
De vijf problemen die je in bijna elke publicatie tegenkomt:
- Kleine groepenVeel studies hebben 10 tot 40 deelnemers. Bij die aantallen kan toeval de uitkomst maken.
- Andere apparaten dan thuisEr wordt vaak gewerkt met laserapparatuur of klinische bronnen. Een paneel voor thuis is iets anders.
- Geen standaard doseringGolflengte, afstand, tijd en aantal sessies verschillen per studie. Daardoor zijn resultaten niet optelbaar.
- Zachte uitkomstmatenVaak beoordeelt iemand foto's op een schaal. Dat is subjectiever dan een meting.
- Korte looptijdAcht tot twaalf weken is gebruikelijk. Wat er daarna gebeurt, is meestal niet gevolgd.
Kortom: er is iets onderzocht, maar niet genoeg om te zeggen dat een paneel thuis bij pigment of littekens iets doet. Wie dat wel beweert, gaat verder dan de gegevens toestaan. Een bredere blik op de onderzoeksliteratuur staat in het stuk over onderzoek naar rood licht therapie.
Hoe apparaten in onderzoek worden ingesteld
Ook al zeggen de uitkomsten weinig, de instellingen zijn wel leerzaam. Ze laten zien in welke orde van grootte er gewerkt wordt. Onderstaande waarden zijn een samenvatting van wat je in de literatuur veel tegenkomt, niet een voorschrift.
| Instelling | Wat je vaak ziet in studies | Waarom dat zo is |
|---|---|---|
| Golflengte | 630 tot 670 nm, of 810 tot 850 nm | Dit zijn de twee best onderzochte gebieden |
| Sessieduur | 10 tot 20 minuten per gebied | Langer levert in studies zelden meer op |
| Frequentie | 2 tot 5 keer per week | Regelmaat weegt zwaarder dan een enkele lange sessie |
| Looptijd | 8 tot 12 weken | Korter geeft geen zinnig beeld, langer wordt zelden gedaan |
| Afstand | 15 tot 60 cm, afhankelijk van de bron | Bepaalt samen met de tijd de totale dosis |
Valt je iets op? Er staat geen dosering in joule per vierkante centimeter. Dat is bewust, en dat verdient uitleg.
Dosering: zelf uitrekenen in plaats van overnemen
In onderzoek wordt de dosis uitgedrukt in joule per vierkante centimeter, afgekort J/cm2. Dat is de hoeveelheid energie die per stukje huid van een vierkante centimeter aankomt. De rekenregel is eenvoudig:
| Stap | Formule | Voorbeeld met een zelf ingevuld getal |
|---|---|---|
| 1. Neem de intensiteit | In mW/cm2, gemeten op jouw afstand | Stel: 20 mW/cm2 |
| 2. Reken om naar watt | Deel door 1000 | 20 gedeeld door 1000 is 0,02 W/cm2 |
| 3. Vermenigvuldig met de tijd | Tijd in seconden | 0,02 maal 600 seconden is 12 J/cm2 |
| 4. Herhaal per afstand | De intensiteit verandert met de afstand | Twee keer zo ver is ongeveer vier keer zo weinig |
Het getal in stap 1 is het probleem. Luxyor heeft de stralingsintensiteit van zijn panelen niet zelf gemeten, dus wij noemen daar geen waarde voor. Getallen die aanbieders wel publiceren, zijn onderling bijna nooit vergelijkbaar: ze meten op verschillende afstanden, met verschillende meters, soms met alle golflengtes bij elkaar opgeteld. Wil je weten hoe dat werkt en hoe je het zelf zou meten, lees dan het stuk over stralingsintensiteit bij een roodlicht paneel.
Een dosering in J/cm2 zonder de bijbehorende afstand en meetmethode is een leeg getal. Vraag er altijd bij: op welke afstand, met welke meter, en tellen alle golflengtes mee of alleen de zichtbare?
Wat je praktisch kunt verwachten
Los van de vraag of er iets verandert aan je huid, kun je wel weten wat het gebruik zelf inhoudt. Daar is niets onzekers aan.
| Vraag | Wat je kunt verwachten |
|---|---|
| Voel je iets tijdens een sessie? | Nauwelijks. Een paneel zonder warmteafgifte voel je amper |
| Hoeveel tijd kost het per week? | Bij 3 keer 15 minuten ben je ongeveer 45 minuten per week bezig |
| Hoe snel zie je iets? | Onbekend, en bij pigment en littekens gaan veranderingen sowieso traag |
| Wat is het risico? | Bij normaal gebruik beperkt, mits je je ogen erbuiten houdt |
| Wat mag je zeker niet verwachten? | Dat een litteken verdwijnt of dat een vlek weggaat |
De eerlijkste verwachting is dus deze: je zet een apparaat een aantal weken lang een paar keer per week aan, je voelt er weinig van, en of er iets zichtbaar verandert weet niemand vooraf. Vind je dat een acceptabele afweging, dan is er weinig op tegen. Verwacht je een resultaat, dan is de kans op teleurstelling groot. Dezelfde nuchtere lijn hanteren we bij roodlicht en haargroei.
Zo pak je het verstandig aan
Wil je het toch proberen, doe het dan zo dat je achteraf iets kunt zeggen over wat je hebt gedaan. Anders weet je over drie maanden niets meer dan nu.
- Laat de plek eerst beoordelenZeker bij een vlek die van vorm of kleur verandert. Dat hoort bij de huisarts of dermatoloog, niet bij een apparaat.
- Maak vooraf een foto met vaste omstandighedenZelfde plek in huis, zelfde tijdstip, zelfde afstand, daglicht. Zonder dat vergelijk je later appels met peren.
- Kies een gebied en houd het daarbijWissel niet elke week van plek. Dan weet je niet waar een eventuele verandering vandaan komt.
- Leg afstand en tijd vastBijvoorbeeld 30 centimeter en 15 minuten. Markeer de afstand en zet een timer, want je voelt zelf geen eindsignaal.
- Houd 3 keer per week aan, 8 tot 12 weken langDat sluit aan bij de looptijd die in studies gebruikelijk is. Korter geeft je geen bruikbaar beeld.
- Noteer elke sessie kortDatum, minuten, afstand en hoe je huid eruitzag. Vier regels per keer is genoeg.
- Bescherm de plek tegen zonBij pigment is dit het enige punt waar deskundigen het wel over eens zijn. Zonder zonbescherming heeft de rest weinig zin.
- Evalueer na 12 weken met dezelfde fotoZie je niets, stop dan. Doorgaan omdat je er al zo lang mee bezig bent, is geen argument.
Bij pigment en littekens is de zon vermijden het enige waar iedereen het over eens is. Alles daarna is onzeker.
Wanneer je beter naar een professional gaat
Er zijn situaties waarin een apparaat thuis niet aan de orde is. Ga naar je huisarts, dermatoloog of huidtherapeut als een van deze dingen speelt.
- Een vlek verandert. Van kleur, vorm, grootte, of hij gaat jeuken of bloeden. Laat dat altijd bekijken.
- Een litteken groeit door. Vooral buiten de oorspronkelijke wondranden. Dat kan op keloid wijzen.
- De wond is nog niet dicht. Een vers litteken hoort eerst gewoon te genezen.
- Je hebt melasma. Bespreek elk lichtapparaat op je gezicht eerst met een arts.
- Je gebruikt medicatie die je lichtgevoelig maakt. Dat verandert hoe je huid op licht reageert.
- Het litteken beperkt je bewegingen of doet pijn. Dan is er behandeling mogelijk die verder gaat dan licht.
- Rood 630 nm, groen 520 nm, blauw 460 nm en nabij infrarood 850 nm
- Intensiteit instelbaar van P1 tot P3, met losse nekband
- Draadloos, dus je kunt tijdens een sessie gewoon zitten
- 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie
Veelgemaakte fouten
- Studies over lasers vertalen naar een paneel thuis. Dat zijn andere apparaten met andere instellingen.
- Elke week een ander gebied doen. Dan is er achteraf niets te zeggen over oorzaak en gevolg.
- Geen foto vooraf maken. Je geheugen is een slechte meetlat voor langzame veranderingen.
- Doseringen van internet overnemen. Zonder de meetafstand en de meetmethode betekent zo'n getal niets.
- Langer erbij gaan zitten om sneller resultaat te krijgen. In studies levert langer zelden meer op.
- Zonbescherming overslaan. Bij pigment ondergraaf je daarmee alles wat je verder doet.
- Een veranderende vlek zelf willen aanpakken. Dat hoort bij een arts.
Meer over hoe je huid in het algemeen op licht reageert en wat gebruikers erover melden, staat in het stuk over roodlicht en je huid.
Tot slot
De eerlijke samenvatting past in drie zinnen. Er is onderzoek gedaan naar licht in het rode en nabij infrarode gebied en de huid, maar voor pigmentvlekken en littekens is dat onderzoek klein, wisselend en meestal uitgevoerd met andere apparatuur dan een paneel voor thuis. Er is geen standaard dosering waar iedereen het over eens is. En over oude littekens en zonvlekken is bijna niets specifieks bekend.
Dat betekent niet dat proberen onzinnig is. Het betekent dat je het als een experiment behandelt en niet als een oplossing. Maak een foto, kies een gebied, leg afstand en tijd vast op bijvoorbeeld 30 centimeter en 15 minuten, houd het 8 tot 12 weken vol met 3 sessies per week, en kijk daarna met dezelfde foto terug. Zie je niets, dan stop je.
En blijf bij het enige punt waarover geen discussie bestaat: laat een veranderende vlek altijd door een arts bekijken, en bescherm pigment tegen de zon. Dat weegt zwaarder dan welke lichtinstelling ook.
Veelgestelde vragen
Helpt roodlicht bij pigmentvlekken?
Dat is niet vast te stellen op basis van wat er nu ligt. Specifiek onderzoek naar zonvlekken is zeer schaars, en pigment na een ontsteking komt vooral als bijvangst in acnestudies voor. Wij doen daar dus geen uitspraak over. Wat wel vaststaat is dat zonbescherming bij pigment belangrijk is.
Kan roodlicht een litteken laten verdwijnen?
Nee, verwacht dat niet. Er zijn kleine studies gedaan naar verse littekens na een operatie, meestal met klinische apparatuur, met wisselende uitkomsten. Over oude, uitgerijpte littekens is bijna niets bekend.
Waarom is het onderzoek zo onduidelijk?
Vijf redenen komen steeds terug: kleine groepen van 10 tot 40 deelnemers, andere apparaten dan je thuis hebt, geen standaard dosering, beoordeling van foto's in plaats van harde metingen, en een looptijd van maar 8 tot 12 weken. Daardoor zijn resultaten niet bij elkaar op te tellen.
Mag ik roodlicht gebruiken als ik melasma heb?
Overleg dat eerst met je huisarts of dermatoloog. Melasma reageert bij veel mensen op licht en op warmte, en niet in gunstige zin. Terughoudendheid met lichtbronnen op het gezicht is bij melasma het gebruikelijke advies.
Hoe reken ik een dosering in joule per vierkante centimeter uit?
Neem de intensiteit in mW/cm2 op jouw afstand, deel die door 1000 en vermenigvuldig met de tijd in seconden. Bijvoorbeeld: 20 mW/cm2 wordt 0,02 W/cm2, maal 600 seconden is 12 J/cm2. Het lastige is de eerste waarde, want die verschilt per apparaat en per afstand.
Waarom noemt Luxyor geen mW/cm2 voor zijn panelen?
Omdat wij die waarde niet zelf hebben gemeten. Getallen die aanbieders publiceren zijn onderling bijna nooit vergelijkbaar: er wordt op verschillende afstanden gemeten, met verschillende meters, en soms worden alle golflengtes bij elkaar opgeteld. Een getal zonder afstand en meetmethode zegt niets.
Hoe lang zou ik het moeten proberen?
In studies is 8 tot 12 weken gebruikelijk, met 2 tot 5 sessies per week van 10 tot 20 minuten per gebied. Houd je aan een vaste afstand en tijd, en evalueer daarna met dezelfde foto als vooraf. Zie je niets, dan stop je.
Hoe maak ik een bruikbare voor en na foto?
Zelfde plek in huis, zelfde tijdstip, zelfde afstand en zoveel mogelijk daglicht. Zonder die vaste omstandigheden vergelijk je later belichting in plaats van huid. Maak de eerste foto voordat je begint.
Voel je iets tijdens een sessie met een paneel?
Nauwelijks. Een roodlicht paneel geeft licht en vrijwel geen warmte, dus je hebt geen natuurlijk signaal dat de sessie klaar is. Zet daarom altijd een timer en houd je aan de afstand uit de handleiding.
Wanneer moet ik naar een arts in plaats van zelf iets proberen?
Als een vlek van kleur, vorm of grootte verandert, gaat jeuken of bloeden. Ook als een litteken buiten de oorspronkelijke wondranden doorgroeit, als de wond nog niet dicht is, als je melasma hebt, of als het litteken pijn doet of je bewegingen beperkt.
