EMF bij een infrarood saunadeken: hoeveel is het en hoe meet je het zelf

EMF bij een infrarood saunadeken bestaat uit twee dingen die je apart meet: een magnetisch veld in microtesla (uT) en een elektrisch veld in volt per meter (V/m), allebei bij de netfrequentie van 50 hertz. Hoeveel het bij jouw deken is, kan niemand voor je invullen: er bestaat geen verplichte meetmethode voor dit soort producten, en de uitkomst hangt volledig af van de afstand waarop je meet en van het moment in de sessie. Wat wel kan: je meet het in ongeveer veertig minuten zelf na met een meter die 50 hertz aankan.

Hieronder staat welke velden er spelen, welke eenheden erbij horen, aan welke openbare referentieniveaus je je meting kunt spiegelen en hoe je stap voor stap meet. Ook lees je waarom wij geen getal noemen voor onze dekens en waarom een koper dat terecht een gemis kan vinden. Dit stuk gaat over meten, eenheden en afstand, niet over gezondheidseffecten.

Wat EMF bij een infrarood deken precies is

EMF staat voor elektromagnetische velden. Bij een apparaat op netstroom gaat het om grootheden die je nooit mag optellen: ze hebben andere eenheden en gedragen zich anders.

Bij een sauna deken gaat het vrijwel altijd om de eerste twee rijen; alleen een bediening met bluetooth voegt er een radiofrequent veld in mW/m2 aan toe. De derde rij voorkomt een schrikreactie: een goedkope meter die ook statische velden meet, toont een getal dat van de aarde komt. Het net werkt in Nederland op 50 hertz, dus daar kijkt je meter naar.

Straling bij een infrarood deken: warmte of netvelden

Straling betekent hier twee dingen die niets met elkaar te maken hebben. Het eerste is de warmtestraling waarvoor de deken is gemaakt: verre infrarood met een golflengte van ongeveer 3 tot 50 micrometer, uitgedrukt in watt per vierkante meter. Het tweede zijn de velden rond stroomvoerende draden bij 50 hertz, in uT en V/m. Vraag dus eerst welke van de twee iemand bedoelt.

Een detail dat vaak misgaat: in advertenties duikt op dat verre infrarood 5 tot 7 centimeter diep zou doordringen. Dat klopt niet. De hoogste waarde uit peer-reviewed onderzoek is 5,4 millimeter, en het meeste wordt in de bovenste tienden van een millimeter geabsorbeerd. Hoe de warmte wel werkt, staat in hoe een infrarood saunadeken werkt.

Magnetisch veld en microtesla bij 50 hertz: de referentieniveaus

Er bestaan openbare referentieniveaus voor blootstelling van het algemene publiek bij 50 hertz. Ze zijn niet productspecifiek, maar geven wel een schaal om je meting naast te leggen.

Het zijn referentieniveaus, geen scherpe grens tussen goed en fout. Ze gaan bovendien uit van het hele lichaam in een gelijkmatig veld, terwijl je bij een deken dicht bij een lokale bron ligt. Noteer je meting daarom met de afstand erbij.

Let ook op de eenheid: Europese documenten gebruiken microtesla, Amerikaanse marketing milligauss. Deel milligauss door tien en je hebt microtesla. 1 mG is 0,1 uT, 10 mG is 1 uT en 100 uT is 1.000 mG. Een claim van onder 3 mG is dus onder 0,3 uT.

Wat een low emf saunadeken op de doos belooft

De term low EMF is niet beschermd. Geen norm legt vast hoeveel low is, geen instantie toetst het en er is geen verplichte meetmethode. Datzelfde geldt voor zero EMF en ultra low EMF.

Wij hebben gekeken wat Nederlandse aanbieders publiceren. Er staan wel getallen, maar bijna nooit met de gegevens die een getal pas een meting maken. Op een productpagina staat een bereik van 0 tot 2 milligauss in een vergelijkingstabel, zonder meetafstand en zonder instrument. Een andere aanbieder noemt in een koopgids een grens van onder 3 milligauss, ook zonder methode, terwijl over de eigen deken alleen ultra low wordt vermeld. Wij noemen daarom geen merknamen.

Vier gegevens ontbreken vrijwel altijd en elk verandert de uitkomst. De afstand: 5 versus 30 centimeter scheelt ruwweg een factor zes. Het moment: in de regelfase loopt een deel van de tijd geen stroom. Het instrument: een meter met een as mist een deel van het veld. Het meetpunt: bij de kabel meet je het hoogst.

Een EMF getal zonder meetafstand, meetmoment en meetinstrument is geen meting. Het is een marketingzin met een cijfer erin.

Dezelfde valkuil zie je bij roodlicht panelen, waar mW/cm2 wordt genoemd zonder meetafstand. Zie stralingsintensiteit van een roodlicht paneel.

Waarom Luxyor geen eigen EMF-waarde publiceert, en waarom dat een gemis is

Wij publiceren geen EMF-waarde om een simpele reden: wij hebben het niet zelf gemeten met een gekalibreerd instrument, en een getal van een leverancier overnemen zonder de meetopstelling te kennen vinden wij niet netjes. Hoe wij met claims omgaan lees je bij producttesten en transparantie.

De keerzijde verdient een eerlijk woord. Wie twee dekens naast elkaar legt en bij de een een getal ziet en bij ons niets, ziet een leeg vakje. Dat is een reeel nadeel, en het is niet weg te praten met de opmerking dat het getal van de ander onvolledig is. Publiceert een aanbieder wel een gemeten waarde met meetafstand, meetmoment en meetinstrument erbij, dan is die aanbieder op dit punt transparanter dan wij nu zijn. Er valt dan iets na te rekenen, bij ons niet. Dat mag je meewegen.

Wat wij ertegenover zetten is dit stuk: methode, eenheden, referentieniveaus en een meetprotocol. Zolang wij niets meten, hoor je van ons ook geen uitspraak over hoe laag onze dekens zouden zitten. Vraag een verkoper daarom vijf dingen:

• Op welke afstand in centimeters? Vlakbij of tijdens gebruik zegt niets.
• Op welk moment van de sessie? Bij normaal gebruik is geen meetmoment.
• Met welk instrument, wanneer gekalibreerd? Een professionele meter is geen type.
• Op welk punt van de deken? Midden op het paneel of bij de kabel scheelt fors.
• Magnetisch of elektrisch veld? Alleen EMF zonder eenheid is onbruikbaar.

Is een infrarood deken gevaarlijk, en wat zegt een meting daarover

Op die vraag geven wij bewust geen antwoord. Een meting vertelt hoe sterk een veld is, op een plek, op een moment, niet wat dat betekent. Een meter zegt wel hoeveel uT je op 10 centimeter afleest, of je onder de 100 uT uit de aanbeveling van 1999 zit, en of deze deken hoger uitkomt dan een andere die je met dezelfde meter meet. Meer niet.

Wat er breder bekend is over de veiligheid van infrarood apparatuur staat in is infrarood gevaarlijk en in de complete veiligheidsgids.

Een emf meter gebruiken: waar hij aan moet voldoen

Je hoeft geen laboratorium te huren. Een consumentenmeter volstaat, mits hij minimaal 30 tot 300 hertz aankan, het magnetische veld leest van 0,01 tot minstens 20 uT en het elektrische veld van 1 tot minstens 1.000 V/m. Vlak bij een kabel op 230 volt kom je al in de honderden V/m.

Een uitvoering met drie assen is prettig. Heb je er een met een as, draai hem dan op elk punt langzaam in drie richtingen en noteer de hoogste waarde: dat kost twintig seconden per punt en voorkomt een structurele onderschatting. Rolmaat, tape en notitieblok heb je sowieso nodig.

Het meetprotocol in negen stappen

1. Ruim de meetplek leegLeg de deken waar je hem normaal gebruikt. Haal stekkers van apparaten binnen twee meter eruit: laptoplader, verlengdoos, vloerlamp. Telefoon in vliegtuigstand, drie meter verderop.
2. Doe een nulmeting met de stekker eruitNiet de knop uit, maar de stekker eruit. Meet waar je romp komt te liggen en noteer uT en V/m. Dit is de achtergrondwaarde van je kamer, die je later overal van aftrekt.
3. Markeer je meetafstandenPlak met rolmaat en tape merktekens op 0, 5, 10, 20, 30 en 50 centimeter vanaf het oppervlak. Zonder merktekens ga je schatten en is je tweede ronde onvergelijkbaar.
4. Zet de deken aan op de hoogste standBijvoorbeeld 75 tot 80 graden, of het hoogste niveau. Dan trekt hij maximaal vermogen en meet je het ongunstigste moment. Start een timer op je horloge.
5. Meet in de opwarmfase op alle zes de afstandenBegin binnen vijf minuten. Houd de meter loodrecht op het oppervlak, wacht per punt tien seconden tot de waarde stabiel is en noteer de hoogste aflezing. Meet midden op het paneel.
6. Meet apart bij de kabel, de stekker en de bedieningDaar loopt de stroom gebundeld en lees je het hoogst af. Meet op 0, 5 en 10 centimeter van de kabel. Hiermee bepaal je waar je die onderdelen neerlegt.
7. Meet opnieuw als de deken op temperatuur isNa 10 tot 15 minuten regelt hij alleen nog bij. Zet de stand op 45 tot 50 graden en herhaal de zes afstanden. Kijk per punt vijftien seconden mee en noteer hoogste en laagste.
8. Meet met de deken uit maar de stekker erinDe verwarming staat uit, dus het magnetische veld valt weg. Wat je meter dan nog in V/m aanwijst komt van de spanning op de kabel, los van de stroom.
9. Trek de nulmeting af en vergelijkHaal de achtergrondwaarde uit stap 2 van elke aflezing af en leg de rest naast de 100 uT uit de aanbeveling van 1999 en de 200 uT uit de ICNIRP richtlijn van 2010.

Meetformulier om over te nemen

Neem deze tabel over op papier of in je telefoon. De afstanden staan ingevuld, de rest vul je in. Maak er twee: een voor de opwarmfase, een voor de regelfase.

De eerste rij is je nulmeting; vul bij stand het echte getal in.

Hoe snel de veldsterkte afneemt met afstand

Rond een enkele stroomvoerende draad neemt het magnetische veld omgekeerd evenredig af met de afstand: twee keer zo ver is ruwweg de helft. Liggen twee draden vlak naast elkaar met tegengestelde stroom, wat in verwarmingsdraden vaak zo is, dan heffen de velden elkaar grotendeels op en valt de sterkte veel sneller weg, ruwweg met het kwadraat. De tabel is een rekenvoorbeeld, geen meting; 5 centimeter is op 100 gezet.

Op 0 centimeter lees je de hoogste waarde af; die valt niet te berekenen. In een echte deken liggen de draden verdeeld over een oppervlak, dus je meet een mengvorm. Het punt blijft: de EMF verander je niet, je afstand wel, en de grootste winst zit in de eerste tien centimeter. De opbouw staat in wat er in een infrarood saunadeken zit.

Elektrisch veld in volt per meter: waarom de stekker uitmaakt

Het elektrische veld hangt aan de spanning, niet aan de stroom. Zolang de stekker erin zit staat er 230 volt op de kabel tot aan de schakelaar, ook als de deken uit staat. Trek je de stekker eruit, dan verdwijnt dat veld volledig. Voor het magnetische veld verandert dat niets, want dat was al weg zodra de verwarming stopte. Het is de enige maatregel hier die iets helemaal wegneemt, en hij kost twee seconden.

Vermogen per model en wat dat voor je meetmoment betekent

Het magnetische veld hangt samen met het vermogen dat op dat moment loopt. Hieronder de vermogens van onze drie modellen, zodat je weet waar het ongunstigste meetmoment ligt.

Op internet circuleert soms 550 watt voor dit type deken. Dat getal komt in geen specificatie voor; de 560 watt hoort bij de Deluxe 310. Wat die wattages per sessie kosten staat in het artikel over het stroomverbruik van een infrarood deken.

Luxyor Deluxe 310

• 560 watt, instelbaar op niveau 1 tot 6
• Timer van 1 tot 60 minuten en een lange kabel, zodat de bediening opzij kan
• Buitenlaag van PU leer, ongeveer 8 kilo
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie, ruim genoeg om zelf na te meten

Bekijk de Deluxe 310

Opwarmfase en regelfase: waarom het tijdstip alles verandert

Een element dat op temperatuur is staat niet continu aan. De thermostaat schakelt in en uit, en tijdens de uit-momenten loopt er geen stroom. Meet je toevallig dan, dan lijkt de deken spectaculair laag.

Zet je hem uit met de stekker erin, dan zakt de uT terug naar de achtergrond terwijl de V/m blijft. Meet in beide fasen en noteer welke fase het was. Een losse meting zegt weinig, twee met een tijdstip erbij zeggen veel.

Maatregelen gerangschikt op effect en moeite

De eerste drie rijen kosten niets, duren samen tien seconden en veranderen het meest, omdat de waarde vlak bij de kabel het hoogst is. Zoeken naar een lager getal op een doos levert weinig op. Een inlegdeken van 180 x 80 cm doet twee dingen tegelijk: hygiene en een paar centimeter extra afstand.

Tot slot

EMF bij een infrarood saunadeken is een elektrisch veld in volt per meter en een magnetisch veld in microtesla, beide bij 50 hertz. De referentieniveaus voor het publiek liggen op 100 uT en 5.000 V/m (Europese aanbeveling 1999) en 200 uT en 5.000 V/m (ICNIRP 2010). Een getal zonder meetafstand, meetmoment en meetinstrument hoort in geen van beide kolommen thuis.

Wij noemen geen waarde voor onze dekens omdat wij die niet zelf hebben gemeten. Tegenover een aanbieder die wel een volledige meting publiceert is dat een gemis. Wat wij ertegenover zetten is het protocol hierboven: nulmeting, dan meten op 0, 5, 10, 20, 30 en 50 centimeter, in twee fasen. Wil je modellen vergelijken, meet ze dan zelf met dezelfde meter in dezelfde kamer; ze staan bij de infrarood saunadekens, waaronder de Slimline 100 en de Comfort 150.

Het praktische advies blijft saai en effectief: leg de kabel en de bediening niet langs je lichaam en trek na afloop de stekker eruit. Dat doet meer dan welk getal op een doos ook.