Infrarood sauna bij reuma en artrose: welke vorm past bij jou

Zoek je op infrarood sauna reuma, dan kom je al snel drie heel verschillende apparaten tegen: een sauna deken waar je languit in ligt, een infraroodlamp die je op een enkel gewricht richt, en een roodlicht paneel met leds. Ze lijken op elkaar omdat ze allemaal rood of warm zijn, maar ze doen niet hetzelfde en ze passen niet bij dezelfde klacht. Deze gids helpt je kiezen.

Eerst iets belangrijks vooraf. Warmte wordt door veel mensen met stijve gewrichten als prettig ervaren, en in de fysiotherapie wordt warmte gebruikt om weefsel soepeler te maken voordat er bewogen wordt. Dat mogen we zo opschrijven. Wat we niet opschrijven is dat infrarood of roodlicht reuma of artrose behandelt, remt of geneest. Dat doet het niet. Dit artikel gaat over comfort en over welke vorm praktisch bij jouw situatie past, en is geen medisch advies.

Reuma en artrose: het verschil in gewone taal

Veel mensen gebruiken reuma en artrose door elkaar, en dat is logisch, want in het dagelijks taalgebruik betekenen ze allebei zoiets als "pijn in mijn gewrichten". Toch zijn het niet dezelfde dingen, en juist voor de vraag of warmte prettig is, maakt dat verschil uit.

Reuma is een verzamelnaam

Reuma is geen enkele aandoening maar een paraplubegrip voor meer dan honderd aandoeningen aan gewrichten, spieren en pezen. Een groot deel daarvan valt onder wat artsen ontstekingsreuma noemen, met reumatoide artritis als bekendste voorbeeld. Daarbij is er een ontstekingsproces in het gewricht zelf. Kenmerkend is dat gewrichten warm kunnen aanvoelen, kunnen opzetten en rood kunnen worden, en dat er rustige perioden zijn en perioden waarin het opvlamt.

Ochtendstijfheid hoort er vaak bij, en bij ontstekingsreuma kan die stijfheid lang aanhouden. Behandeling loopt bij deze groep via de reumatoloog, met medicatie die op het ontstekingsproces ingrijpt. Daar kan geen enkele warmtebron iets aan veranderen.

Artrose is slijtage van het kraakbeen

Artrose is een ander verhaal. Hier gaat het om het kraakbeen in een gewricht dat dunner en ruwer wordt. Het gewricht loopt minder soepel, en dat merk je vooral bij de eerste stappen na een tijd zitten, bij traplopen of na een dag waarop je veel op de been bent geweest. Knie, heup, duimbasis en de kleine gewrichten in de handen zijn plekken waar het vaak zit.

Wat mensen met artrose beschrijven, is meestal startstijfheid die vrij snel wegtrekt zodra ze in beweging zijn, en pijn die toeneemt bij belasting. Blijven bewegen binnen wat draaglijk is, vormt bij artrose een belangrijk deel van de aanpak.

Waarom dat verschil hier uitmaakt

Voor warmte is de kernvraag niet of je etiket reuma of artrose luidt, maar hoe het gewricht op dit moment aanvoelt. Een gewricht dat stram en stijf en koud aanvoelt, reageert bij de meeste mensen prettig op warmte. Een gewricht dat warm, gezwollen en gespannen aanvoelt, dus een gewricht dat op dat moment actief ontstoken is, reageert daar meestal juist niet prettig op. Bij zo'n gewricht wordt in de praktijk vaker gekoeld dan verwarmd.

Iemand met ontstekingsreuma kan warmte in een rustige periode dus prettig vinden en tijdens een opvlamming totaal niet. Kijk per dag en per gewricht, niet per diagnose.

Wat warmte doet, en wat het niet doet

Warmte op de huid werkt bij iedereen op dezelfde manier. Het verwarmde gebied wordt warmer dan de omgeving, de bloedvaten daar verwijden zich en er stroomt meer bloed doorheen. Spieren rond het gewricht ontspannen vaak wat, en veel mensen merken dat een stram gebied daardoor soepeler aanvoelt. In de fysiotherapie wordt warmte om die reden regelmatig ingezet vlak voor oefeningen: het weefsel is dan wat rekbaarder en bewegen voelt minder stroef.

Dat is wat warmte doet. En hier houdt het op. Warmte herstelt geen kraakbeen, remt geen ontstekingsproces en vervangt geen medicatie of fysiotherapie. Wie hoopt dat een apparaat de aandoening aanpakt, komt bedrogen uit. Wie hoopt op een uur waarin het lichaam wat losser en comfortabeler aanvoelt, heeft een realistische verwachting.

Er zit wel een praktische kant aan. Warmte is vooral nuttig als opstapje naar beweging en niet als vervanging ervan. Een half uur in een sauna deken en daarna op de bank blijven liggen levert minder op dan diezelfde warmte gevolgd door je oefeningen of een rondje lopen. Zo wordt het in de fysiotherapie ook ingezet.

Reuma en sauna: waarom mensen erover beginnen

De combinatie reuma en sauna komt vaak ter sprake omdat een sauna precies dat rustige, warme moment biedt waar mensen met stijve gewrichten naar zoeken. Het bezwaar is meestal praktisch: een klassieke sauna is heet en vochtig, je moet ervoor de deur uit, en niet iedereen verdraagt die temperaturen goed. Een infraroodcabine wordt door sommigen als milder ervaren, maar vraagt een aparte ruimte in huis.

Daar komen de drie vormen uit deze gids vandaan. Ze brengen alledrie warmte of licht thuis zonder cabine, en verschillen vooral in hoeveel van je lichaam ze bereiken en hoeveel moeite het kost.

Infrarood sauna bij reuma en artrose: de drie vormen op een rij

Voor je een tabel induikt, is het handig om te weten wat elk apparaat eigenlijk is. Ze horen namelijk niet in dezelfde categorie thuis, ook al staan ze in dezelfde webshop.

De sauna deken: warmte voor het hele lichaam

Een infrarood deken is een deken met verwarmingselementen erin waar je languit in ligt, met je hoofd eruit. Je stelt een temperatuur in, je ligt er dertig tot vijfenveertig minuten in, en in die tijd wordt je hele lichaam warm. Het bereik is dus maximaal: rug, heupen, knieen, schouders, handen, alles tegelijk.

Dat is de kracht en meteen de beperking. Heb je last op meerdere plekken tegelijk, of is het vooral een algeheel stram gevoel, dan is een deken de logische keuze. Wil je alleen je linkerknie warm hebben, dan is het overdreven. Het is bovendien een afgebakend moment: je ligt erin, je doet niets anders, en je hebt na afloop tijd nodig om af te koelen en te douchen. Hoe dat in de praktijk uitpakt, staat in het artikel over een infrarood saunadeken bij reuma en stijve gewrichten.

De infraroodlamp: warmte op een plek

Een infraroodlamp is een warmtebron die je op een gebied richt. De warmte valt rechtstreeks op je huid, je voelt hem binnen een minuut, en zodra je uit de bundel stapt is hij weg. Een lamp bereikt een vlak ter grootte van ongeveer een A4 tot een halve rug, afhankelijk van het model en de afstand.

Voor een enkel gewricht is dat precies genoeg. Een knie, een schouder, een onderrug, een pols: je richt de lamp, je zet een timer, en na een kwartier tot een half uur is dat gebied warm. Je hoeft niet te douchen en je kunt ondertussen lezen. Voor wie dagelijks iets wil doen zonder er een ceremonie van te maken, is dat een groot voordeel. De modellen en statieven zie je in de collectie infraroodlampen.

Het roodlicht paneel: licht in plaats van warmte

Hier gaat het vaakst iets mis in de winkelmand. Een roodlicht paneel is geen warmtebron. Het gebruikt leds die zichtbaar rood en nabij infrarood licht uitzenden in nauw afgebakende golflengtes, en die panelen worden bewust koel gehouden. Je voelt tijdens een sessie dan ook weinig tot niets.

Dat is geen tekortkoming, het is het uitgangspunt. Maar het betekent wel dit: als je op zoek bent naar het prettige warme gevoel dat stijve gewrichten losser laat aanvoelen, dan geeft een paneel je dat niet. Koop het niet in de verwachting dat het een lamp is. Wat het wel doet, is licht met specifieke golflengtes op de huid brengen, en de mensen die daar bewust naar op zoek zijn kiezen er om die reden voor.

Deken, lamp en paneel naast elkaar

Deze tabel is bedoeld om te kiezen, niet om te scoren. Er is geen winnaar, alleen een vorm die past bij hoe jouw klachten verdeeld zijn en hoeveel moeite je elke dag wilt doen.

De regel eruit: kies op bereik en op drempel. Bereik bepaalt of je genoeg van je lichaam pakt, drempel bepaalt of je het over drie weken nog doet. De tweede wordt het vaakst onderschat.

Per klachtbeeld: welke vorm ligt voor de hand

Hieronder staan de situaties die we het vaakst voorbij horen komen. Zoek de beschrijving die het dichtst bij jou ligt.

Ochtendstijfheid door je hele lichaam

Voel je je na het opstaan overal stroef, dan is gerichte warmte op een plek weinig zinvol. Er is niet een plek. Dit is het klassieke geval waarin een sauna deken past: hele lichaam tegelijk, in een keer klaar. Veel mensen kiezen dan de ochtend en gebruiken de tijd erna meteen voor rustige oefeningen.

Wel een kanttekening: een sessie kost drie kwartier. Vind je opstaan al zwaar, dan is de avond soms realistischer. In de collectie infrarood saunadekens zie je de verschillen tussen de modellen.

Een knie of heup met artrose

Zit de klacht op een duidelijk aanwijsbare plek en zijn de andere gewrichten redelijk in orde, dan is een lamp de eenvoudigste route. Je richt hem op de knie, kwartiertje, en je gaat daarna bewegen. Precies die volgorde is de reden dat warmte in de fysiotherapie wordt gebruikt: eerst soepel maken, dan pas belasten.

Een heup ligt dieper en is met een lamp lastiger te bereiken dan een knie. Merk je dat de warmte daar niet echt aankomt, dan komt een deken, die het hele bekkengebied insluit, alsnog in beeld.

Handen, vingers en polsen

Stijve handen in de ochtend zijn een veelgehoorde klacht, en dit is een van de gebieden waar een lamp heel praktisch is: je houdt je handen zittend in de bundel. Houd de sessie korter dan bij een rug, tien tot vijftien minuten is vaak genoeg, en beweeg je vingers tijdens en na de warmte rustig door. Heb je minder gevoel in je vingertoppen, wees dan extra voorzichtig, want warmte doseer je op wat je voelt.

Nek, schouders en onderrug

Bij nek en rug speelt naast het gewricht bijna altijd spierspanning mee. Warmte voelt daar voor de meeste mensen prettig, en een lamp bereikt dit gebied goed zolang je hem op de juiste hoogte krijgt. Een lamp op een statief werkt hier beter dan een tafelmodel, simpelweg omdat een tafelmodel meestal te laag staat voor een rug. Meer over het opstellen staat in de gids infraroodlamp voor spieren en rugklachten.

Meerdere gewrichten, met goede en slechte dagen

Dit is de lastigste categorie en ook de meest voorkomende bij ontstekingsreuma. De ene week zit het in de handen, de andere week in de knieen, en tussendoor is alles rustig. Twee dingen helpen. Kies je apparaat op je rustige perioden en niet op je slechtste week, want in een opvlamming ga je toch geen warmte gebruiken. En verschuift de plek elke keer, dan is een deken vaak praktischer dan een lamp.

Als je vooral licht wilt en juist geen warmte

Sommige mensen verdragen warmte slecht, of hebben er om andere redenen niets aan. Dan is het paneel de enige van de drie die overblijft, want dat is de enige die niet om warmte draait. Wees dan wel eerlijk in je verwachting: het losse, soepele gevoel dat mensen bij warmte beschrijven, krijg je hier niet. Bekijk de roodlicht panelen alleen als je bewust voor licht kiest en niet voor warmte.

Zo bouw je een week op

De grootste fout die mensen maken, is meteen op de hoogste stand en de langste tijd beginnen. Warmte is iets waar je lichaam aan went, en bij stijve gewrichten wil je vooral weten hoe je je de dag erna voelt. Daarom bouw je rustig op.

1. Overleg eerst als dat nodig isHeb je ontstekingsreuma, gebruik je medicatie of twijfel je, bespreek warmtegebruik dan met je arts of fysiotherapeut voordat je begint.
2. Week 1: twee korte sessiesKies een lage stand en houd het kort. Bij een lamp tien tot vijftien minuten, bij een deken twintig tot vijfentwintig. Laat twee dagen ertussen.
3. Kijk naar de dag ernaNoteer kort hoe je gewrichten en je energie de volgende ochtend aanvoelen. Dat zegt meer dan hoe het tijdens de sessie voelde.
4. Week 2: uitbreiden of nietVoelde het prettig, ga dan naar drie sessies of maak ze iets langer. Nooit allebei tegelijk, anders weet je niet wat het verschil maakte.
5. Koppel er beweging aanPlan je oefeningen of je wandeling vlak na de warmte in plaats van op een los moment. Daar zit het praktische nut.
6. Sla over als het niet pastVoelt een gewricht warm of gezwollen, of heb je een opvlamming, dan sla je die sessie gewoon over. Doorzetten heeft geen enkele meerwaarde.

Drink rond een sessie met een deken wat extra water, want je zweet erin. Zorg ook dat je er makkelijk in en uit komt: een deken op bed in plaats van op de vloer scheelt bij stijve knieen enorm.

Kies het apparaat op je rustige weken, niet op je slechtste week. In een opvlamming gebruik je toch geen warmte.

Wanneer je beter eerst overlegt met je behandelaar

Soms is uitproberen niet de eerste stap, maar het stellen van de vraag aan iemand die je dossier kent. Loop dit rijtje eerlijk langs.

• Een warm, rood of gezwollen gewricht. Dit is het duidelijkste signaal om geen warmte te gebruiken. Bij een actieve ontsteking wordt in de praktijk eerder gekoeld dan verwarmd.
• Een opvlamming van ontstekingsreuma. Bel je reumatoloog of reumaverpleegkundige. Dit is een medische situatie en geen kwestie van een prettiger rustmoment.
• Nieuwe of snel verergerende klachten. Weet je niet waar iets vandaan komt, dan hoort daar eerst een diagnose bij. Warmte maakt het gevoel comfortabeler en verandert niets aan wat eronder zit.
• Verminderd gevoel in huid of ledematen. Voel je in een gebied minder, bijvoorbeeld door zenuwklachten of littekenweefsel, dan mis je het signaal waarmee je warmte doseert.
• Medicatie die de warmteregulatie of de huid beinvloedt. Sommige middelen maken de huid gevoeliger voor warmte of licht. Vraag het na bij je apotheek of arts.
• Hart- en vaatklachten of lage bloeddruk. Een sessie in een deken belast je lichaam meer dan een lamp op een knie. Overleg dan voor je met een deken begint.
• Zwangerschap. Warmte over het hele lichaam is dan geen vanzelfsprekendheid.

Er zijn ook situaties waarin een sauna deken gewoon niet het handigste apparaat is, los van gezondheid. Die staan op een rij op de pagina wanneer een infrarood saunadeken minder geschikt is.

Waar je op moet letten

De misverstanden die we in dit onderwerp het vaakst tegenkomen, kort op een rij.

• Denken dat een paneel warmte geeft. Dat doet het niet, en dat is met opzet. Zoek je een warm gevoel, dan koop je een lamp of een deken.
• Reuma en artrose als hetzelfde behandelen. Bij ontstekingsreuma is de reumatoloog leidend en kan warmte in een actieve periode juist onprettig zijn. Bij artrose draait het vooral om blijven bewegen.
• Warmte gebruiken op een gezwollen gewricht. Dit is de fout met de meeste kans op een vervelende avond. Warm en dik betekent afblijven.
• Te lang, te warm, te snel. Beginnen op de hoogste stand vertelt je niets, behalve dat je het de volgende keer niet meer doet.
• Verwachten dat het de aandoening aanpakt. Het is comfort. Kraakbeen komt niet terug en een ontstekingsproces stopt er niet van.
• Geen timer gebruiken bij een lamp. Warmte maakt slaperig. Zet altijd een wekker voordat je gaat zitten of liggen.
• Het apparaat kiezen op de folder in plaats van op je week. Het beste apparaat is het apparaat dat je over een maand nog gebruikt.

Tot slot

Warmte en licht zijn geen behandeling van reuma of artrose, en dat is goed om scherp te houden. Wat ze wel kunnen zijn: een prettig moment op een dag dat je lichaam stroef aanvoelt, en voor sommigen een opstapje naar bewegen. Meer beloven we niet.

De keuze zelf is uiteindelijk simpel. Zit het overal, dan een sauna deken. Zit het op een of twee vaste plekken, dan een infraroodlamp. Wil je licht zonder warmte, dan een roodlicht paneel. Begin mild, kijk hoe je je de dag erna voelt, en overleg met je behandelaar als een gewricht warm of gezwollen is of als je een opvlamming hebt. Bij alle Luxyor-producten geldt 60 dagen bedenktermijn en 2 jaar garantie, dus je hebt de tijd om rustig uit te proberen of het bij jou past.